dünür

dümbelek

Arapça ve Farsça tabl طبل z "davul" sözcüğünden türetilmiştir.

dümbük

Farsça tambuk تنبك z "davul, dümbelek, tulum (çalgı)" sözcüğü ile eş kökenlidir. Farsça sözcük Türkiye Türkçesi tablek veya deblek "dümbelek" sözcüğü ile eş kökenli olabilir; ancak bu kesin değildir.

dümdar

Farsça dumdār دمدار z "kuyruklu, kuyruk tutan" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça ve Orta Farsça dumb "kuyruk" sözcüğünden türetilmiştir.

dümen

Venedikçe timón "gemi dümeni [İtalyanca timone]" sözcüğünden alıntıdır. (Kaynak: Kahane & Tietze, The Lingua Franca in the Levant sf. §650) Venedikçe sözcük Latince tēmō "at arabasının oku" sözcüğünden alıntıdır. (Kaynak: Ernout & Meillet, Dict. etym. de la langue latine sf. 1200)

dün

Eski Türkçe tün "gece" sözcüğünden evrilmiştir.

dünür
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Eski Türkçe: [ Uygurca İyi ve Kötü Prens Öyküsü, 1000 yılından önce]
kan kızın edgü ögli téginke kolmış érti, tüŋür büşük bolmış érti [kağan kızı İyi Düşünceli Prense istemiş ve dünür-akraba olmuş idi] Türkiye Türkçesi: [ anon., Kısas-ı Enbiya terc., 1390 yılından önce]
Muāviye buları indürdi ve ağırladı anuŋ içün kim dayıları ve düŋürleri idi

Köken

Eski Türkçe tüŋür "evlilik yoluyla akraba, hısım" sözcüğünden evrilmiştir.

Ek açıklama

Anadolu ağızlarında düğür biçimi kullanılır. Muhtemelen düğün sözcüğüyle eş kökenlidir, ancak yapısal ilişki açık değildir. Karş. Hamilton 228.


02.02.2018
dünya

Arapça dnw kökünden gelen dunyāˀ دُنْياء z "yeryüzü" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça adnā أدنَى z "daha aşağıda veya beride olan" sözcüğünün fuˁlāˀ vezninde sıfat dişilidir. Bu sözcük Arapça danī "aşağı, beride" sözcüğünün kıyas halidir.

düo

İtalyanca duo "(müzikte) ikili" sözcüğünden alıntıdır. İtalyanca sözcük Latince duo "iki" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *dwóh₁ (*dwṓ) biçiminden evrilmiştir.

düplikat

Fransızca duplicate "bir belgenin ikinci kopyası" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen duplicata sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince duplicatus "ikiye katlanmış, kopyalanmış" sözcüğünün nötr çoğuludur. Latince sözcük Latince duplicare "ikiye katlamak, ikilemek, kopyalamak" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatııdır. Latince fiil Latince duplex, duplic- "iki kat" sözcüğünün isimden türetilmiş fiilidir.

dür|mek

Eski Türkçe tür- "top veya rulo yapmak, bohça etmek" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe tevür- "döndürmek" fiilinden evrilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir.

dürbün

Farsça dūrbīn دوربين z "uzağı gören" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça dūr دور z "uzak" ve Farsça bīn بين z "gören" sözcüklerinin bileşiğidir.