dümbelek

düğün

Eski Türkçe tügün "düğüm, akit" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe tüg- "bağlamak, düğümlemek" fiilinden Eski Türkçe +In ekiyle türetilmiştir.

dük

Fransızca duc veya İtalyanca duca "komutan, önder, bir soyluluk unvanı" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince dux, duc- "kömutan, önder, Roma İmparatorluğunda bir askeri rütbe" sözcüğünden evrilmiştir. Latince sözcük Latince dūcere "yöneltmek, yönetmek, önderlik etmek" fiilinden türetilmiştir. Latince fiil Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *dewk- biçiminden evrilmiştir.

dükkân

Arapça dkn kökünden gelen dukkān veya dukān دكّان/دكان z "platform, seki, tezgâh, özellikle çarşı içinde satış yeri" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Aramice/Süryanice dūkanā דוכנא z "platform, seki" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Akatça aynı anlama gelen dakkannu sözcüğünden alıntıdır. Akatça sözcük Sumerce dagana "bir tür tezgâh veya platform" sözcüğünden alıntıdır.

düldül

Arapça dl kökünden gelen duldul دلدل z "1. oklu kirpi, 2. Hz. Ali'nin katırının adı" sözcüğünden alıntıdır.

dülger

Farsça durūdgar veya durūgar دروگر z "marangoz, biçici" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça durūd درود z "1. biçilmiş, kesilmiş, 2. biçilmiş ağaç, kereste" (NOT: Bu sözcük Farsça durūdan درودن z "biçmek, kesmek" fiilinden türetilmiştir. ) ve Farsça gar veya kar گر/كر z "yapan" sözcüklerinin bileşiğidir.

dümbelek
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Lugat-i Halimi, 1477]
kûbe [Fa.]: deblek ki çalarlar. [ Meninski, Thesaurus, 1680]
dümbelek دنبلك: Parvulum tympanum ex aere, quo pueri utuntur [çocukların kullandığı ufacık metal davul]. [ Asım Ef., Kamus-ı Muhit terc., 1800]
kûbet [Ar.]: Küçük davula denir, tabl-ı saġīr maˁnāsına ki deblek/debelek taˁbīr olunur. Çingenelerin ve mahalle bekcilerinin çaldıkları olacakdır ki beli ince olur. ukala dümbelek "... akılsız kişi" [ Ahmed Rasim, Şehir Mektupları, 1898]
yeni ukala dümbeleklerinden olup

Köken

Arapça ve Farsça tabl طبل z "davul" sözcüğünden türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için davul maddesine bakınız.

Ek açıklama

Belki tümbük/dümbük "davul" sözcüğüne ekspresif bir /ele/ ara sesi eklenerek, ya da hipokoristik Farsça tablek "davulcuk" sözünün etkisiyle.

Benzer sözcükler

ukala dümbeleği

Bu maddeye gönderenler

dümbük


18.09.2017
dümbük

Farsça tambuk تنبك z "davul, dümbelek, tulum (çalgı)" sözcüğü ile eş kökenlidir. Farsça sözcük Türkiye Türkçesi tablek veya deblek "dümbelek" sözcüğü ile eş kökenli olabilir; ancak bu kesin değildir.

dümdar

Farsça dumdār دمدار z "kuyruklu, kuyruk tutan" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça ve Orta Farsça dumb "kuyruk" sözcüğünden türetilmiştir.

dümen

Venedikçe timón "gemi dümeni [İtalyanca timone]" sözcüğünden alıntıdır. (Kaynak: Kahane & Tietze, The Lingua Franca in the Levant sf. §650) Venedikçe sözcük Latince tēmō "at arabasının oku" sözcüğünden alıntıdır. (Kaynak: Ernout & Meillet, Dict. etym. de la langue latine sf. 1200)

dün

Eski Türkçe tün "gece" sözcüğünden evrilmiştir.

dünür

Eski Türkçe tüŋür "evlilik yoluyla akraba, hısım" sözcüğünden evrilmiştir.