düş|mek

dürüm

Türkiye Türkçesi dür- fiilinden Türkiye Türkçesinde +Im ekiyle türetilmiştir.

dürüst

Farsça drust درست z "doğru, düz" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen druwişt veya druşt sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Farsça yazılı örneği bulunmayan *druv-işta- "en doğru, tam doğru" biçiminden evrilmiştir. Eski Farsça biçim Eski Farsça duruva- "doğru" sözcüğünden türetilmiştir. Eski Farsça sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *drewh₂- (*drew-) "sağ, sağlam, doğru" biçiminden evrilmiştir.

dürzü

Arapça durzī درزى z "Suriye ve Lübnan'da yaşayan bir dini topluluğun mensubu" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Muḥammad İsmāil al-Darzī "Dürzi dininin kurucusu (ö. 1019)" sözcüğünün nisbet halidir. Bu sözcük Farsça darzī درزى z "terzi" sözcüğünden türetilmiştir.

düstur

Arapça dstr kökünden gelen dustūr دستور z "1. yasa, kural, ilke, 2. baş vezir" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Farsça dastūr دستور z "ferman" sözcüğünden alıntıdır.

düş

Eski Türkçe tǖş "1. durma, durak, 2. dinlenme, uyku, 3. rüya" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe tül "rüya" sözcüğü ile eş kökenlidir.

düş|mek
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Eski Türkçe: [ Orhun Yazıtları, 735]
kaġanım ben eb gerü tüşeyin tidi [kağanım ben eve ineyim dedi] Eski Türkçe: [ Irk Bitig, 900 yılından önce]
turña kuş tüşnekiŋe konmiş, tuymatın tuzakka ilinmiş [turna kuşu tüneğine konmuş, anlamadan tuzağa yakalanmış] Eski Türkçe: [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
er attın tüşdi [attan indi], er tamdın tüşdi [damdan düştü] (...) attın tüşürdim [attan indirdim] (...) tüşük kişi [miskin ve durgun kişi]

Köken

Eski Türkçe tüş- "1. inmek, konmak, durmak, 2. düşmek" fiilinden evrilmiştir.

Benzer sözcükler

düşmez, düşük, düşülmek, düşürmek

Bu maddeye gönderenler

düşey, düşkün, izdüşüm


23.12.2015
düşes

Fransızca duchesse "dükün eşi; bir tür ipekli kumaş" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Geç Latince ducissa sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Latince dux, duc- "dük" sözcüğünün dişilidir.

düşeş

Farsça du şaş "iki altı" deyiminden alıntıdır.

düşey

Türkiye Türkçesi düş- fiilinden Yeni Türkçe +(g)Ay ekiyle türetilmiştir.

düşkün

Türkiye Türkçesi düş- fiilinden Türkiye Türkçesinde +gIn ekiyle türetilmiştir.

düşman

Farsça ve Orta Farsça duşmān veya duşman دشمان/دشمن z "düşman" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Avesta (Zend) dilinde duşmanah- "«kötü düşünen», düşman" sözcüğü ile eş kökenlidir. Bu sözcük Avesta (Zend) dilinde duş "kötü, uğursuz" (NOT: Avestaca sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *dus- "kötü, bozuk" biçiminden evrilmiştir. ) ve Avesta (Zend) dilinde manah- "düşünce, akıl, ruh" sözcüklerinin bileşiğidir.