düğme

dübür

Arapça dbr kökünden gelen dubr دبر z "1. arka taraf, kıç, 2. makat" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça dabara دبر z "arkadan geldi, ters idi" fiilinin fuˁl vezninde türevidir.

düden

Orta Türkçe düden "boğaz, girdap" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük düt veya tüt "üfleme sesi" ses yansımalı sözcüğünden türetilmiştir.

düdük

Eski Türkçe tütek "üflenen şey, büzük ağıza benzer şey" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük düt veya tüt "üfleme sesi, düdük sesi" ses yansımalı sözcüğünden türetilmiştir.

düello

İtalyanca duello "ikili çatışma" sözcüğünden alıntıdır. İtalyanca sözcük Latince duellum veya bellum "savaş" sözcüğünden evrilmiştir.

düet

Fransızca duette "müzikte ikili" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük İtalyanca duetto sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük İtalyanca due "iki" sözcüğünden +et° ekiyle türetilmiştir.

düğme
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Eski Türkçe: [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
dügme: az-zirr [şerit ucunu düğümleyerek yapılan gömlek bağı] Türkiye Türkçesi: [ Meninski, Thesaurus, 1680]
dögme: Globulus vestiarius [giysi düğmesi] (...) dügmelerin çözmek Türkiye Türkçesi: [ Ahmed Vefik Paşa, Lehce-ı Osmani, 1876]
düğme: (...) Ufak ur gibi yumru ve çıban Türkiye Türkçesi: elektrik düğmesi [ Ahmed Rasim, Şehir Mektupları, 1897]
Bu söz elektrik düğmesine basmış gibi herifi yerinden oynattı Türkiye Türkçesi: [ Şemseddin Sami, Kamus-ı Türki, 1900]
düğme: (...) meme başı.

Köken

Eski Türkçe tügme "düğüm" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe tüg- "bağlamak, düğümlemek" fiilinden Eski Türkçe +mA ekiyle türetilmiştir.

Ek açıklama

Bugünkü anlamda giysi düğmesi Osmanlı ülkesinde 16. yy'da yaygınlaşmıştır.

Benzer sözcükler

düğmeye basmak, elektrik düğmesi, kumanda düğmesi

Bu maddeye gönderenler

düğüm (düğün)


07.07.2015
düğüm

Eski Türkçe tügün "düğüm" sözcüğü ile eş kökenlidir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe tüg- "bağlamak, düğümlemek" fiilinden Eski Türkçe +Im ekiyle türetilmiştir.

düğün

Eski Türkçe tügün "düğüm, akit" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe tüg- "bağlamak, düğümlemek" fiilinden Eski Türkçe +In ekiyle türetilmiştir.

dük

Fransızca duc veya İtalyanca duca "1. komutan, başbuğ, 2. bir soyluluk unvanı" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince dux, duc- "kömutan, Roma ordularında bir askeri rütbe" sözcüğünden evrilmiştir. Latince sözcük Latince dūcere "yöneltmek, yönetmek, önder olmak" fiilinden türetilmiştir. Latince fiil Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *dewk- biçiminden evrilmiştir.

dükkân

Arapça dkn kökünden gelen dukkān veya dukān دكّان/دكان z "platform, seki, tezgâh, özellikle çarşı içinde satış yeri" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Aramice/Süryanice dūkanā דוכנא z "platform, seki" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Akatça aynı anlama gelen dakkannu sözcüğünden alıntıdır. Akatça sözcük Sumerce dagana "bir tür tezgâh veya platform" sözcüğünden alıntıdır.

düldül

Arapça dl kökünden gelen duldul دلدل z "1. oklu kirpi, 2. Hz. Ali'nin katırının adı" sözcüğünden alıntıdır.