döl

down sendromu

İngilizce Down's syndrome "genetik bir hastalık" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük J. L. H. Down "İngiliz tabip (1828-1896)" özel adından türetilmiştir.

download

İngilizce download "bir dosyayı yerel bilgisayara indirme" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1980) İngilizce sözcük İngilizce down "aşağı" (NOT: Bu sözcük Eski İngilizce adúne "tepeden aşağı" sözcüğünden türetilmiştir. Eski İngilizce sözcük Eski İngilizce dúne "tepe" sözcüğünden türetilmiştir. Eski İngilizce sözcük Kelt dillerinde dún "tepe" sözcüğünden alıntıdır. ) ve İngilizce load "yüklemek" sözcüklerinin bileşiğidir.

doy|mak

Eski Türkçe tod- "1. doldurmak, tıkmak [geçişli fiil], 2. doymak [geçişsiz fiil]" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe to- "doldurmak, tıkamak" fiilinden Eski Türkçe +id° ekiyle türetilmiştir.

doz

Fransızca dose "verilen ilaç miktarı" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca dōsis δώσις z "veriş, verilen şey, hediye, bir ölçek ilaç" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca dídōmi δίδωμι, δο- z "vermek" fiilinden +sis ekiyle türetilmiştir. Yunanca fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *deh₃- (*dō-) "vermek" biçiminden evrilmiştir.

dök|mek

Eski Türkçe tök- "(sıvı bir şeyi) akıtmak, dökmek" fiilinden evrilmiştir.

döl
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Oğ: [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
töl [yavrulama mevsimi. Oğuzcadır - Yavruya da 'töl' denir.]] Türkiye Türkçesi: [ Ahmed Vefik Paşa, Lehce-ı Osmani, 1876]
döl: Irk, nesil, doğurmamış ana rahminde oynar cenin. Yeni Türkçe: [ TDK, Türkçe Sözlük, 1. Baskı, 1945]
döllemek: ilkah etmek. (...) döllenmek

Köken

Eski Türkçe töl "yavru" sözcüğünden evrilmiştir.

Ek açıklama

Belki tök- "dökmek" fiilinden *tögül > töl düşünülebilir.

Benzer sözcükler

döl döş, döl yatağı, döllemek, döllenmek

Bu maddeye gönderenler

dölek, dölüt


27.07.2015
dölek

Oğuzca tölek "sakin, dinç, mutlu" sözcüğünden alıntıdır. Oğuzca sözcük Eski Türkçe töle- "yavrulamak" fiilinden Eski Türkçe +Uk ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Eski Türkçe töl "yavru" sözcüğünden Eski Türkçe +(g)A- ekiyle türetilmiştir.

dölüt

Türkiye Türkçesi döl sözcüğünden Yeni Türkçe +Ut ekiyle türetilmiştir.

dömi+

Fransızca ve İngilizce demi+ "[bileşik adlarda] yarı" parçacığından alıntıdır. Fransızca parçacık Latince dimidius "ortadan ikiye bölünmüş, yarım" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Latince medius "orta" sözcüğünden dis+ önekiyle türetilmiştir.

dön|mek

Oğuzca tȫn- "dönmek" fiilinden evrilmiştir. Oğuzca fiil Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *tegün- veya *tevün- biçiminden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Türkçe tegir- veya tevür- "döndürmek" fiilinden Eski Türkçe +In- ekiyle türetilmiştir.

dönem

Türkiye Türkçesi dön- fiilinden Yeni Türkçe +Am ekiyle türetilmiştir.