döşe|mek

dönüş|mek

Türkiye Türkçesi dön- fiilinden Yeni Türkçe +Iş- ekiyle türetilmiştir.

dönüt

Türkiye Türkçesi dön- fiilinden Yeni Türkçe +Ut ekiyle türetilmiştir.

döpiyes

Fransızca deux pièces "1. iki parça, 2. iki parçalı kadın giysisi" deyiminden alıntıdır. Fransızca deyim Fransızca deux "iki" (NOT: Bu sözcük Latince duo sözcüğünden evrilmiştir. ) ve Latince pièce "parça" sözcüklerinin bileşiğidir.

dört

Eski Türkçe tört "4" sözcüğünden evrilmiştir.

döş

Eski Türkçe töş "göğüs" sözcüğünden evrilmiştir.

döşe|mek
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Eski Türkçe: [ Uygurca metinler, 1000 yılından önce]
töşeklerin töşep [yatakları/yaygıları serip] Eski Türkçe: döşek [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
töşek töşedi Türkiye Türkçesi: döşeme "yer kaplaması" [ Cafer Efendi, Risale-i Mi'mâriyye, 1614]
Belāṭ Arabīdir, Türkīde evin taş döşemesi demektir.

Köken

Eski Türkçe töşe- "yatak veya sedir yaymak" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe töş "göğüs, sedir" sözcüğünden Eski Türkçe +(g)A- ekiyle türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için döş maddesine bakınız.

Ek açıklama

Karş. Arapça ṣadr "1. göğüs, 2. döşek, sedir". Türkçe örnekler Arapçadan çeviri olamayacak kadar erkendir; paralel bir mecaz mantığı güdülmüş olmalıdır.

Benzer sözcükler

dayalı döşeli, döşek, döşeli, döşeme, döşemelik, döşenmek, döşetmek


06.11.2018
döteryum

Yeni Latince deuterium "atom ağırlığı 2 olan hidrojen izotopu" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1933 Harold C. Urey, Amer. kimyacı.) Latince sözcük Eski Yunanca déuteros δεύτερος z "ikinci" sözcüğünden +ium ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca dúo, di- δύο z "iki" fiilinden türetilmiştir.

döv|mek

Eski Türkçe tȫg- "havanda dövmek, ezmek" fiilinden evrilmiştir.

döviz

Fransızca devise "1. hanedan arması, 2. üzerinde kraliyet arması bulunan menkul değer, banknot" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Geç Latince divisa "hanedan arması" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Latince dividere, divīs- "ikiye bölmek" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatı dişilidir. Latince fiil Latince yazılı örneği bulunmayan *videre fiilinden dis+ önekiyle türetilmiştir. Latince fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₁wei̯dʰ- (*ewei̯dʰ-) "bölmek, ayırmak" biçiminden evrilmiştir.

dövme

(NOT: Eski Türkçe tögün "dağlama" sözcüğü ile eş kökenlidir. ) Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe tȫg- "dövmek" fiilinden Eski Türkçe +mA ekiyle türetilmiştir.

dragoman

Fransızca ve İngilizce dragoman "(resmi görüşmelerde taraflara eşlik eden) tercüman" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük İtalyanca aynı anlama gelen dragomano sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Yeni Yunanca aynı anlama gelen dragómanos δραγώμανος z sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Türkiye Türkçesi aynı anlama gelen tarcumān ترجمان z sözcüğünden alıntıdır.