civan

cirm

Arapça crm kökünden gelen cirm جِرْم z "cüsse, hacim, gövde" sözcüğünden alıntıdır. (NOT: Arapça sözcük İbranice gerem גרם z "kemik" sözcüğü ile eş kökenlidir. Bu sözcük Aramice/Süryanice aynı anlama gelen garmā גרמא z sözcüğü ile eş kökenlidir. )

ciro

İtalyanca giro "1. dönüş, döngü, 2. ticarette bir senedi başkasına devretme" sözcüğünden alıntıdır. İtalyanca sözcük Geç Latince aynı anlama gelen gyrus sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca gýros γύρος z "dönüş, döngü, tekerlek" sözcüğünden alıntıdır.

cisim

Arapça csm kökünden gelen cism جسم z "beden, gövde" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Aramice/Süryanice gşm kökünden gelen aynı anlama gelen gūşmā, gişmā גּוּשְׁמָא z sözcüğü ile eş kökenlidir.

civa1

Farsça jīva veya cīva ژيوه/جيوه z "sıvı metal, civa" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Orta Farsça jīvak veya cīvag "1. canlı, 2. civa" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Farsça jīva- "canlı olmak" fiilinden evrilmiştir.

civa2

Arapça cww kökünden gelen ciwāˀ جواء z "havalar" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça caww جوّ z "hava" sözcüğünün fiˁāl vezninde çoğuludur.

civan
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Aşık Paşa, Garib-name, 1330]
alur andan ḥāṣ u ˁām, pīr ü cevān [seçkinler ve halktan kişiler, yaşlılar ve gençler] nevcivan [ Erzurumlu Darir, Kıssa-i Yusuf terc., 1377 yılından önce]
didi kulumdur benüm ol nev-cüvān / satun aldum ey şāh-i cihān [ Şemseddin Sami, Kamus-ı Türki, 1900]
cüvān: (Zebanzedi cimin kesrīledir) [halk dilinde i ile 'civan' denir]

Köken

Farsça cavān veya cuvān جَُوان z "genç, delikanlı, yiğit" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen yavān veya yuvān sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Avesta (Zend) dilinde aynı anlama gelen yvan- sözcüğü ile eş kökenlidir. Avestaca sözcük Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *h₂i̯uh₁en- (*ai̯ūen-) biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₂ói̯u- (*aói̯u-) "genç olma, canlılık" kökünden türetilmiştir.

Ek açıklama

Aynı HAvr kökten Latince iuvēnis > Fransızca jeun, İtalyanca giovane; İngilizce young, Almanca jung "genç". Önseste /y/ > /c/ evrimi Yeni Farsçada tipiktir.

Benzer sözcükler

nevcivan

Bu maddeye gönderenler

avanak, civanmert, civelek, cömert, jön (covino, junior)


11.08.2015
civanmert

Farsça cuvān-mard جوان مرد z "delikanlı, yiğit, cömert kimse" sözcüğünden alıntıdır.

civar

Arapça cwr kökünden gelen ciwār جوار/جُوار z "mücavir olma, komşu veya bitişik olma" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça cāra جار z "saptı, dolandı, doğru yoldan ayrıldı" fiilinin fiˁāl vezninde masdarıdır.

civata

Venedikçe giavéta "anahtarcık [İt. chiavetta]" sözcüğünden alıntıdır. Venedikçe sözcük Venedikçe giàve "anahtar [İt. chiave]" sözcüğünün küçültme halidir. Bu sözcük Latince aynı anlama gelen clavis sözcüğünden alıntıdır.

civciv

civ veya civil "kuş sesi" ses yansımalı sözcüğünden türetilmiştir.

civelek

Farsça cuvānak جوانك z "oğlancık" sözcüğünden alıntı olabilir; ancak bu kesin değildir. Farsça sözcük Farsça cuvān جوان z "oğlan, delikanlı" sözcüğünün küçültme halidir.