cihet

cihan

Farsça cahān veya cihān جهان z "dünya" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen gēhān sözcüğünden evrilmiştir.

cihangir

Farsça cihāngīr جهان گير z "cihan fatihi" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça cihān جهان z "dünya" ve Farsça gīr گير z "tutan, alan" sözcüklerinin bileşiğidir.

cihannüma

Farsça cihān جهان z "dünya" ve Farsça numā نما z "gösteren" sözcüklerinin bileşiğidir. (NOT: Bu sözcük Farsça numūdan, numā- نمودن, نما z "göstermek" fiilinden +ā(n) ekiyle türetilmiştir.)

cihat

Arapça chd kökünden gelen cihād جِهاد z "1. çaba, gayret, mücadele, 2. din uğruna savaşma" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça cahada جَهَدَ z "çabaladı, gayret etti" fiilinin fiˁāl vezninde masdarıdır.

cihaz

Arapça chz kökünden gelen cahāz جَهَاز z "donanım, teçhizat, aparat" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça cahaza جَهَزَ z "donattı" fiilinin fiˁāl vezninde masdarıdır.

cihet
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Aşık Paşa, Garib-name, 1330]
şeş cihet [altı yön] oldı tamām

Köken

Arapça wch kökünden gelen ciha(t) جِهَة z "1. yüzünü bir yöne dönme, 2. yön, bakım, veche" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça wacaha وَجَهَ z "yöneldi, yüzünü çevirdi" fiilinin fiˁla(t) vezninde ismi merresidir.

Daha fazla bilgi için vecih maddesine bakınız.

Ek açıklama

Arapça w و ile başlayan misal fiiller, fiˁāl vezninde ilk harfini kaybeder. Bkz. saat.


21.04.2015
cik

"kuş sesi" Ses yansımalı sözcüktür.

ciklet

Chiclets "bir yapay sakız markası" ticari markasından alıntıdır. (İlk kullanımı: 1906 Cadbury Adams Co., ABD.) Bu sözcük İspanyolca chicle "Meksika'da yetişen sapodilla bitkisinin sakızı" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Nahuatl (Aztek) dilinde aynı anlama gelen tzictli sözcüğünden alıntıdır.

ciks

İngilizce chicks "1. civcivler, 2. genç kızlar" sözcüğünden alıntı olabilir; ancak bu kesin değildir. İngilizce sözcük İngilizce chicken "tavuk, her türlü kuşun dişisi" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Germence bir sözcükten evrilmiştir.

cila

Arapça clw kökünden gelen cilāˀ جلاء z "parlaklık, ışıma" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça calā جَالَ z "parladı, aydınlandı, açtı, ortaya çıktı" fiilinin fiˁāl vezninde masdarıdır.

cilbap

Arapça clb kökünden gelen cilbāb جِلْباب z "gömlek, özellikle üste giyilen bol gömlek" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça calaba جَلَبَ z "(mal veya ticari eşya) getirdi, ithal etti" fiilinin fiˁlāl vezninde murabba (dörtlü)ü olabilir; ancak bu kesin değildir.