cepken

cenup

Arapça cnb kökünden gelen canūb جنوب z "güney" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça canaba جَنَبَ z "yana döndürdü, yüzünü çevirdi" fiilinin faˁūl vezninde ismi mübalağasıdır.

CEO

İngilizce CEO sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük İngilizce chief executive officer "baş yönetim görevlisi, şirketlerde yürütmenin başı olan kişi" sözcüğünün kısaltmasıdır.

cep

Arapça cyb kökünden gelen cayb جَيْب z "1. iki meme arası, kucak, koyun, 2. gömleğin göğüs veya baş geçirilen yarık yeri, 3. matematikte sinüs" sözcüğünden alıntıdır.

cephane

Farsça cabaχāne جبخانه z "silahhane, askeri donanım deposu" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Moğolca cebe "silah" ve Farsça χāne خانه z "ev" sözcüklerinin bileşiğidir.

cephe

Arapça cbh kökünden gelen cabha(t) جبهة z "alın, mec. bir şeyin ön tarafı" sözcüğünden alıntıdır. (NOT: Arapça sözcük Aramice/Süryanice gbh kökünden gelen gabwah, gabhūth גבה z "yüksek yer" sözcüğü ile eş kökenlidir. Bu sözcük Aramice/Süryanice gəbah "yüksek veya çıkık olmak" fiilinden türetilmiştir. )

cepken
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Kıpçakça: [ anon., et-Tuhfetu'z-Zekiyye fi'l-Lugati't-Türkiyye, 1400 yılından önce]
cawχ? [Ar.]: çekmen [cepken, yelek] Çağatayca: [ Pavet de Courteille, Dictionnaire Turc Oriental, 1500 yılından önce]
çapan: vêtement pleine de pièces, haillons Türkiye Türkçesi: [ Ahmed Vefik Paşa, Lehce-ı Osmani, 1876]
cepken: kolları yarık salta, mintan üzere omza atılan kısa kaput.

Köken

Farsça çakman veya çakmān چکمن z "bir tür kısa ceket, cepken" sözcüğü ile eş kökenlidir. Farsça sözcük Orta Türkçe çapan veya çapğan "birbirine ekli parçalardan oluşan mintan veya zırh" sözcüğü ile eş kökenlidir. Bu sözcük Eski Türkçe çap- "yamamak, kabaca dikmek" fiilinden türetilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir.

Daha fazla bilgi için çaput maddesine bakınız.

Ek açıklama

Doerfer sözcüğü çakman/çekmen biçiminden metatez yoluyla izah eder (TMEN 3 §1103). Ancak Çağatayca çapan *çapğan biçimini bu şekilde açıklamak güçtür. Önseste /ç/ nedeniyle ünlü incelmesi görülür.


09.02.2019
cer

Arapça crr kökünden gelen carr جرّ z "çekme, yük çekme" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça carra جرّ z "çekti, sürükledi" fiilinin faˁl vezninde masdarıdır.

cerahat

Arapça crḥ kökünden gelen cirāḥa(t) veya carāḥa(t) جَِرَاحَة z "yara" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça caraḥa جَرَحَ z "yaraladı" fiilinin faˁāla(t) vezninde ismi merresidir.

cerbeze

Arapça crbz kökünden gelen carbaza(t) جربزة z "hilekârlık, dolan" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça curbuz جربز z "hilekâr, dolandırıcı" sözcüğünün faˁlala(t) vezninde murabba (dörtlü) masdarıdır. Bu sözcük Farsça gurbuz گربز z sözcüğünden alıntıdır.

cereme

Arapça crm kökünden gelen carīma(t) جريمة z sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça curm جرم z "suç, günah" sözcüğü ile eş kökenlidir. Bu sözcük Arapça carama جَرَمَ z "kesti, biçti" fiilinden türetilmiştir.

cereyan

Arapça cry kökünden gelen carayān جريان z "akma, akım, akıntı, akış" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça carā جَرَا z "(hızla) aktı, koştu" fiilinin faˁalān vezninde masdarıdır.