cemiyet

cemaat

Arapça cmˁ kökünden gelen camāˁa(t) جماعة z "topluluk, toplantı" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça camaˁa جَمَعَ z "topladı" fiilinin faˁāla(t) vezninde ismi merresidir.

cemal

Arapça cml kökünden gelen camāl جمال z "güzellik" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça camula جَمُلَ z "tam ve eksiksiz idi, güzel idi" fiilinin faˁāl vezninde masdarıdır.

cemaziyülevvel

Arapça cumādāˀu'l-awwal جماداء الوّل z "«birinci don ayı», İslami ayların beşincisi" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça camada "dondu" fiilinden türetilmiştir.

cemevi

Farsça āyīn-i Cem آيين جم z "eski İran musıkisinde bir makam, Şiilere özgü bir tören" sözcüğünden türetilmiştir. Farsça sözcük Cem veya Cemşid "İran mitolojisinde şarabın mucidi sayılan kral/tanrı" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Avesta (Zend) dilinde yima χšaēta "«parlayan Yima», Zerdüşt mitolojisinde bir yarı-tanrı" sözcüğünden türetilmiştir.

cemile

Arapça cml kökünden gelen camīla(t) جميلة z "güzel (kadın veya şey)" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça camula جمل z "tam ve bütün idi, güzel idi" fiilinin faˁīlā(t) vezninde sıfat dişilidir.

cemiyet
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Aşık Paşa, Garib-name, 1330]
kankı cemˁiyet [hangi topluluk] ki kılavuzu var [ Ahmed Vefik Paşa, Lehce-ı Osmani, 1876]
cemˁiyet: ... dernek, kalabalık. (...) cemˁiyet-i ilmiye: Encümen-i maarif.

Köken

Arapça cmˁ kökünden gelen camˁiyya(t) جمعيّة z "toplanma, topluluk, dernek" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça cmˁ kökünden gelen camˁ جمع z "toplanma" sözcüğünün masdarıdır.

Daha fazla bilgi için cem maddesine bakınız.

Ek açıklama

Türkçede 20. yy başlarından itibaren Fransızca société karşılığı olarak kullanılmıştır.


07.01.2018
cemre

Arapça cmr kökünden gelen camra(t) جمرة z "1. kor, köz, 2. Şubat ayında artan sıcaklık" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Aramice/Süryanice gamərā "kor, köz" sözcüğü ile eş kökenlidir. Bu sözcük Akatça aynı anlama gelen gumāru sözcüğü ile eş kökenlidir.

cemse

GMC ticari markasından alıntıdır. Bu sözcük General Motors Corporation "motorlu taşıt markası" sözcüğünün kısaltmasıdır.

cenabet

Arapça cnb kökünden gelen canāba(t) جنابة z "cünüb olma, gasli gerektiren durumda olma, bu durumdaki kişi" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça cunub جنب z "yaban, murdar, pis" sözcüğünün faˁāla(t) vezninde masdarıdır.

cenah

Arapça cnḥ kökünden gelen canāḥ جناح z "kanat, mecazen kol, bir şeyin iki yanı, sağ ve sol" sözcüğünden alıntıdır.

cenap

Arapça cnb kökünden gelen canāb جَناب z "yan, kat, nezd, bir saygı deyimi" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça canb veya cānib جنب/جانب z "yan" sözcüğü ile eş kökenlidir.