cümbür cemaat

cüce

Farsça cūje veya cūce جوژه/جوجه z "yavru, özellikle kuş yavrusu, civciv" sözcüğü ile eş kökenlidir. Farsça sözcük çocuk dilinden türetilmiştir.

cücük

Farsça cūcak جوجك z "yavru, civciv" sözcüğü ile eş kökenlidir. Farsça sözcük sözcüğünün küçültme halidir.

cüda

Farsça cudā جدا z "ayrı, uzak" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Orta Farsça yutāg "ayrı" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Avesta (Zend) dilinde aynı anlama gelen yuta- sözcüğü ile eş kökenlidir.

cühela

Arapça chl kökünden gelen cuhalāˀ جهلاء z "cahiller" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça cahūl جاهل z "pek cahil, bilmez" sözcüğünün fuˁalā vezninde çoğuludur.

cülus

Arapça cls kökünden gelen culūs جلوس z "oturma, özellikle tahta oturma" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça calasa جلس z "oturdu" fiilinin fuˁūl vezninde masdarıdır.

cümbür cemaat
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Evliya Çelebi, Seyahatname, 1665]
birikdi alaŋ yire cüm cümāt [Maraş Türkmenleri lisanında]: bir yire geldi meydāne cümle cemāˁat [ TDK, Türkçe Sözlük, 1. Baskı, 1945]
cümbür cemaat: topluca, kalabalık halde

Köken

Türkiye Türkçesi cumhūr cemāˁat sözcüğünden evrilmiştir.

Daha fazla bilgi için cumhur, cemaat maddelerine bakınız.

Ek açıklama

Belki cümbüş sözcüğünden kontaminasyonla, ya da gümbür benzeri onomatope mantığıyla.


27.08.2017
cümbüş

Farsça cunbiş جنبش z "devinme, kıpırdama" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen cumbişn sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Farsça cunbīdan جنبيدن z "kıpırdamak, hareket etmek" fiilinden +iş ekiyle türetilmiştir.

cümle

Arapça cml kökünden gelen cumla(t) جملة z "1. bütünlük, tamlık (isim), 2. bütün, tüm (sıfat), 3. gramerde önerme" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça camula جَمُلَ z "tam ve eksiksiz idi" fiili ile eş kökenlidir.

cündi

Arapça cundī "ordu mensubu, asker, savaşçı" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça cund "ordu" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Farsça ve Orta Farsça gund "1. topluluk, güruh, 2. ordu" sözcüğünden alıntıdır.

cünha

Arapça cunḥa(t) veya cinḥa(t) جُِنْحَة z "küçük suç, kabahat" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça aynı anlama gelen cunāḥ جناح z sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Farsça gunāh "suç" sözcüğünden alıntıdır.

cünüp

Arapça cnb kökünden gelen cunub جنب z "yaban, yabancı, murdar, abdestsiz" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça canaba جنب z "yüzünü (yana veya öteye) çevirdi" fiilinin fuˁul vezninde sıfatıdır.