buyruk

but

Eski Türkçe būt "bacak" sözcüğünden evrilmiştir.

butik

Fransızca boutique "dükkân" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Geç Latince yazılı örneği bulunmayan *apotica biçiminden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca apothḗkē αποθήκη z "mağaza, depo" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca thḗkē θήκη z "ambar, saklama yeri" sözcüğünden apo+ önekiyle türetilmiştir. Yunanca sözcük Eski Yunanca títhemi, the- τίθεμι, θε- z "koymak" fiilinden türetilmiştir.

butlan

Arapça bṭl kökünden gelen buṭlān بطلان z "boş ve batıl olma, geçersiz olma" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça baṭala بَطَلَ z "batıl idi, geçersiz ve yanlış idi" fiilinin fuˁlān vezninde masdarıdır.

buton

Fransızca bouton "her çeşit düğme" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Fransızca boter veya bouter "sokmak, kakmak" fiilinden evrilmiştir. Bu sözcük Germence yazılı örneği bulunmayan *buttan fiilinden alıntıdır.

buut

Arapça bˁd kökünden gelen buˁd بُعْد z "uzaklık, mesafe, boy" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça baˁuda بَعُدَ z "uzak idi, uzaklaştı, uzadı" fiilinin fuˁl vezninde masdarıdır.

buyruk
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Eski Türkçe: "amir" [ Orhun Yazıtları, 735]
türgeş kaġan buyruḳı [Türgeş hükümdarının kumandanı] Eski Türkçe: "... emir" [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
bıruk [[hakanın maiyetindeki memurların hiyerarşisini düzenleyen kişi. Kök biçimi buyruk "komut" anlamına gelir, çünkü bu kişinin mevkiler için emir vermesi gerekir.]] Kıpçakça: [ Codex Cumanicus, 1303]
preceptum [emir] - Fa: farmani - Tr: buyuruc

Köken

Eski Türkçe buyruk "kumandan, emîr" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *buyur- fiilinden Eski Türkçe +Uk ekiyle türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için buyur- maddesine bakınız.

Ek açıklama

ETü buyur- fiili kaydedilmediği halde, "kumandan" anlamında buyruk belki bir arkaizm olarak korunmuştur.

Benzer sözcükler

buyrukçu


30.03.2015
buyur|mak

Oğuzca buyur- "emretmek" fiilinden evrilmiştir.

buz

Eski Türkçe būz "donmuş şey, buz" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe būd- "donmak, donarak ölmek" fiili ile eş kökenlidir.

buzağı

Eski Türkçe buzāġu "sığır yavrusu" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Moğolca aynı anlama gelen biragu sözcüğü ile eş kökenlidir.

buzuki

Yeni Yunanca buzúki μπουζούκι z "Yunan meyhane müziğinde bir çalgı" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Türkiye Türkçesi bozuk "halk müziğinde bağlamanın büyüğü" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Türkiye Türkçesi bozla- "ses vermek, böğürmek" fiilinden türetilmiştir.

buzul

Türkiye Türkçesi buz sözcüğünden Yeni Türkçe +Il ekiyle türetilmiştir.