bur|mak

bumerang

İngilizce boomerang "Avustralya yerlilerine özgü helezoni kesimli çubuk" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük bir Avustralya yerli dilinde bir sözcükten alıntıdır.

buna|mak

Eski Türkçe muŋa- "hastalanmak, sıkıntı çekmek" fiili ile eş kökenlidir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe buŋ veya muŋ "hastalık, sıkıntı, aptallık" sözcüğünden Eski Türkçe +(g)A- ekiyle türetilmiştir.

bunal|mak

Eski Türkçe buŋ "hastalık, sıkıntı, ıstırap" sözcüğünden Türkiye Türkçesinde +Al- ekiyle türetilmiştir.

bungalov

İngilizce bungalow "hafif yazlık ev" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Hint dillerinden Gucerati dilinde bangalo "«Bengalli», Bombay'de Bengalli göçmen işçilerin kulübelerine verilen ad" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Bengal "Hindistan'da bir ülke" özel adından türetilmiştir.

bunker

Almanca Bunker "yer altında beton sığınak" sözcüğünden alıntıdır. Almanca sözcük İngilizce bunker "1. gemilerde kömür deposu, 2. golf alanında kum çukuru" sözcüğünden alıntıdır.

bur|mak
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Eski Türkçe: [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
ol yançuk aġzı bürdi [torbanın ağzını burdu/büzdü], bitik bürüldi [kitap büküldü, kıvrıldı] Türkiye Türkçesi: [ Gülşehri, Mantıku't-Tayr, 1317]
İy Süleymān şol kopuzun kılını bur/bür بور kim ögrenelüm bu kuşlar dilini Türkiye Türkçesi: [ Meninski, Thesaurus, 1680]
burmak: Torquere (...) kol burmak, kulağın burmak (...) burma: Cochlea.

Köken

Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan bür- veya *bur- "bükmek, kıvırmak" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *bügür- biçiminden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Türkçe bük- "sıkılmak, boğulmak [geçişsiz fiil]" fiilinden türetilmiştir.

Ek açıklama

Kaşgarî'de fiil ince sesli olarak gösterildiği halde burış- "buruşmak", burkur- "büzülmek", burkı "buruşuk" gibi türevleri kalın seslidir. TTü kısmen anlam ayrışmasına uğramış olarak bur-, büz- ve bürü- biçimleri kullanılır.

Benzer sözcükler

burdurmak, burma, buruk, burulmak, burulgan, sarığı burma


10.08.2021
bura

Eski Türkçe bu "işaret sıfatı" sözcüğünden Türkiye Türkçesinde +rA ekiyle türetilmiştir.

buram

Eski Türkçe bur- "buğulanmak, kokusu çıkmak" fiilinden türetilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir.

burcu

Türkiye Türkçesi bur- "döndürmek, kıvırmak" fiilinden türetilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir.

burç

Arapça burc برج z "1. kule, hisar, 2. zodyak üzerindeki 12 yıldız kümesinin her biri" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Aramice/Süryanice burgā ברגא z "1. kule, 2. yolcular için durak yeri, menzil" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca pýrgos πύργος z "kule" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *bʰr̥ǵʰ- "yüksek yer, kule" biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *bʰerǵʰ- "korumak" kökünden türetilmiştir.

burçak

Eski Türkçe burçak "1. bezelye tanesi veya bezelyegillerden bir bitki, 2. ter damlası" sözcüğünden evrilmiştir.