boraks

bonservis

Fransızca yazılı örneği bulunmayan *bon service "«iyi hizmet»" deyiminden alıntıdır. Fransızca deyim Fransızca bon "iyi" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Latince bonus sözcüğünden evrilmiştir.

bonus

İng (Amer) bonus "ikramiye, ödül" sözcüğünden alıntıdır. sözcük Fransızca bon2 "ödeme emri, kupon, senet" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince bonum sözcüğünden alıntıdır.

bonzai

Japonca bonsai 盆栽 z "«çanak bitkisi», özel yöntemle yetiştirilen cüce ağaç" sözcüğünden alıntıdır. Japonca sözcük Çince aynı anlama gelen penzai sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Çince pénz "çanak, tepsi" ve Çince zāiz "dikmek, bitki yetiştirmek" sözcüklerinin bileşiğidir.

bor

Fransızca bore "borakstan elde edilen ametalik element" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Yeni Latince aynı anlama gelen boracium sözcüğünden türetilmiştir. (İlk kullanımı: 1812 Sir Humphrey Davy, İng. kimyacı .) Bu sözcük Geç Latince borax sözcüğünden türetilmiştir.

bora

İtalyanca bora "kuzey veya kuzeydoğu rüzgârı, sert hava" sözcüğünden alıntıdır. İtalyanca sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen boreás βορεάς z sözcüğünden alıntıdır.

boraks
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Şemseddin Sami, Kamusü'l A'lâm, 1891]
Göllerinin ekserinde dahi boraks bulunur [ Mehmed Bahaeddin (Toven), Yeni Türkçe Lugat, 1924]
burak: Alçı taşı, tenkar madeni, boraks.

Köken

Fransızca ve İngilizce borax "bir mineral, sodyum borat" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Geç Latince aynı anlama gelen borach veya borac sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Arapça brḳ kökünden gelen būraḳ بورق z "1. kıvılcım, 2. güherçile (potasyum nitrat)" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça baraḳa "kıvılcımlandı, şimşek çaktı" fiilinden türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için berk2 maddesine bakınız.

Ek açıklama

Osmanlı Türkçesinde Arapçadan alınan būrak şekli kullanılırken 19. yy sonlarında Fransızca biçimi tercih edilmiştir. Batı dillerinde 9. yy'dan itibaren görülür. • Farsçadan Arapçaya alıntı olduğuna dair yaygın görüşün yeterli dayanağı yoktur.

Bu maddeye gönderenler

bor


31.10.2017
boran

Orta Türkçe borağan veya borġan "şiddetli kar veya yağmur, tipi" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Farsça bārān "yağmur" sözcüğünden türetilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir.

borani

Farsça būrānī بورانى z "kesilmiş hamur parçaları ve sebze ve etle yapılan bir yemek, Acem yahnisi" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça buġrā χānī sözcüğünden evrilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir. Bu sözcük Buġrā "10. yy'da yaşamış bir Türk hakanı" özel adından türetilmiştir.

borazan

Türkiye Türkçesi boru-zen "boru çalan, borazancı" sözcüğünden evrilmiştir.

borç1

Soğdca pwrç "ödünç alınan veya verilen şey" sözcüğünden alıntıdır. Soğdca sözcük Avesta (Zend) dilinde pərəti-ş "ödünç alma veya verme" sözcüğü ile eş kökenlidir. Bu sözcük Eski Farsça ve Avesta (Zend) dilinde par- "ödemek" fiilinden türetilmiştir. Eski Farsça fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *per-¹ "-" biçiminden evrilmiştir.

borç2

Rusça borşç борщ z "pancar ve lahana ile yapılan bir çorba" sözcüğünden alıntıdır. Rusça sözcük Rusça borşçevik борщевик z "ayı baldıranı adı verilen baharlı ot, heracleum" sözcüğünden türetilmiştir.