boş

bornoz

Arapça burnūs veya burnus برنوس/برنس z "Mağrip'e özgü külahlı cübbe" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Geç Latince aynı anlama gelen birrus sözcüğü ile eş kökenlidir.

borsa

İtalyanca borsa veya Fransızca bourse "menkul değer çarşısı" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük van der Burse "15. yy'da Felemenkli tüccar ailesi" özel adından türetilmiştir.

boru

Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *burġu "boynuz şeklinde üfleme çalgısı" biçiminden evrilmiştir. Eski Türkçe biçim Eski Türkçe bur- "bükmek, helezoni şekil vermek" fiilinden Eski Türkçe +gU ekiyle türetilmiştir.

boson

İngilizce boson "nükleer fizikte bir parçacık" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1947 Paul Dirac, İng. fizikçi.) İngilizce sözcük Satyendra Nath Bose "Hintli matematikçi (1894-1974)" özel adından türetilmiştir.

bostan

Farsça būstān veya būyistān بوستان/بويستان z "bahçe, özellikle çiçek bahçesi" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen bōḏestān veya bōyestān fiilinden evrilmiştir. Bu sözcük Orta Farsça bōḏ veya bōy "güzel koku" sözcüğünden türetilmiştir.

boş
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Eski Türkçe: [ Irk Bitig, 900 yılından önce]
tokuzon boş koñ utmiş [sahipsiz doksan koyun kazanmış] Eski Türkçe: [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
boş yılkı [sahipsiz at], boş urağut [boşanmış kadın], boş kişi [özgür kişi, azatlı], boş neŋke iḏi bolmas [terk edilmiş şeyin sahibi olmaz] Kıpçakça: [ Codex Cumanicus, 1303]
vacuum - bos

Köken

Eski Türkçe boş "serbest, salık, kayıtsız" sözcüğünden evrilmiştir.

Ek açıklama

Özgün anlamı olan "hür, serbest, bağsız" anlamı boşanmak, boş vermek, boşlamak gibi deyimlerde korunmuştur.

Benzer sözcükler

başıboş, bomboş, boş vermek, boşalmak, boşalım, boşaltmak, boşaltım, boşboğaz, boşinan, boşlamak, boşluk, boşu boşuna, boşuna

Bu maddeye gönderenler

boşa-


07.04.2015
boşa|mak

Eski Türkçe boşu- "salmak, çözmek, serbest bırakmak" fiili ile eş kökenlidir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe boş sözcüğünden Eski Türkçe +U- ekiyle türetilmiştir.

bot1

Fransızca botte "kalın ve kaba ayakkabı, postal" sözcüğünden alıntıdır.

bot2

İngilizce boat "tekne, gemi" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Germence yazılı örneği bulunmayan *boit- "kano, sandal, tekne" biçiminden evrilmiştir. Bu sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *bʰoi̯d- biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *bʰei̯d- "yarmak" kökünden türetilmiştir.

botanik

Fransızca botanique "bitkilere ilişkin, bitki bilimi" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen botanikē βοτανικός z sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca botánē βοτάνη z "ot, kendinden yetişen bitki" sözcüğünden +ik° ekiyle türetilmiştir.

botoks

Botox "botulinum toxin-A maddesinin ticari adı" ticari markasından alıntıdır. (İlk kullanımı: 1989 Allergan Corp., ABD ilaç firması.) Bu sözcük İngilizce botulinum toxin sözcüğünün kısaltmasıdır. Bu sözcük Yeni Latince botulinum "botulizme yol açan bakteri" (İlk kullanımı: 1895 Emile Van Ermengem, Alm. biyolog.) (NOT: Latince sözcük Yeni Latince botulismus "şarküteri ürünlerinin bozulmasına yol açan bir bakteri enfeksiyonu" sözcüğünden türetilmiştir. (İlk kullanımı: 1870 Justinus Kerner, Alm. tabip.) Latince sözcük Latince botulus "sosis" sözcüğünden türetilmiştir. ) ve İngilizce toxin "zehir" sözcüklerinin bileşiğidir.