beriberi

berhane

Farsça bār-χāne بارخانه z "yüklük, depo, eşya ile dolu ev" deyiminden alıntıdır. Farsça deyim Farsça bār بار z "yük" ve Farsça χāne خانه z "ev" sözcüklerinin bileşiğidir.

berhava

Farsça bar-havā برهوا z "havaya, havada" sözcüğünden alıntıdır.

berhudar

Farsça barχordār برخوردار z "nasipli" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça barχordan برخوردن z "faydalanmak, nimete kavuşmak" fiilinden türetilmiştir. Bu sözcük Farsça bar "meyve, ürün" ve Farsça χordan, χor- خوردن, خور z "yemek" sözcüklerinin bileşiğidir.

beri1

Eski Türkçe bérü veya bérgerü "1. bu yanda, bu yana, 2. güney" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe bér- "vermek" fiilinden Eski Türkçe +(g)ArU ekiyle türetilmiştir.

beri2

Arapça brA kökünden gelen barī برىّ z "kurtulmuş, aklanmış, muaf" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça baraˀa برأ z "kurtuldu, aklandı" fiilinin faˁīl vezninde sıfatıdır.

beriberi
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Cumhuriyet - gazete, 1934]
Faraza çok zamandan beri malum olan ve sari terakki olunan (beriberi) ismi verilen bir hastalık vardı.

Köken

Fransızca béribéri veya İngilizce beriberi "tropik bölgelerde rastlanan bir hastalık" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Sinhali (Sri Lanka) dilinde beri "yorgun, halsiz" sözcüğünden türetilmiştir.


13.01.2015
berilyum

Yeni Latince beryllium "parlak kristalleri olan bir element" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1828 Fr. Wöhler, Alm. kimyacı.) Latince sözcük Latince beryllus "akuamarin veya zümrüt, genel olarak kristal" sözcüğünden +ium ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen bḗryllos βήρυλλος z sözcüğünden alıntıdır. (NOT: Yunanca sözcük Eski Farsça aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *vilūrya biçiminden alıntıdır. ) Eski Farsça biçim Sanskritçe vaiḍūrya वैडूर्य z "bir tür mücevher, kristal, kedigözü" sözcüğünden alıntı olabilir; ancak bu kesin değildir.

berim

Yeni Türkçe yazılı örneği bulunmayan *ber- sözcüğünden +Im ekiyle türetilmiştir.

berjer

Fransızca bergère "1. kadın çoban, 2. bir tür koltuk" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca berger "çoban, çoban köpeği" sözcüğünün dişilidir.

berk1

Eski Türkçe bek veya berk "güçlü, muhkem, sağlam" sözcüğünden alıntıdır.

berk2

Arapça brḳ kökünden gelen barḳ بَرْق z "parıltı, şimşek" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça baraḳa برق z "parladı, şimşek çaktı" fiilinin faˁl vezninde masdarıdır. Bu sözcük Aramice/Süryanice aynı anlama gelen bāraq בָרַק z fiili ile eş kökenlidir. Aramice/Süryanice fiil Akatça aynı anlama gelen barāqu fiili ile eş kökenlidir.