belir|mek

belen

Türkiye Türkçesi beleŋ "yokuş, dağ" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Eski Türkçe bél "dağ geçidi" sözcüğünden türetilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir.

beler|mek

Türkiye Türkçesi bel bel "gözlerini aşırı ölçüde açarak" deyiminden türetilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir.

beleş

Arapça bilā şayˀ بلا شيء z "karşılıksız, bedava" deyiminden alıntıdır.

belge

Moğolca belge "resmi alamet, damga" sözcüğü ile eş kökenlidir. Moğolca sözcük Eski Türkçe belgü "işaret, alamet" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *bel- "?" biçiminden Eski Türkçe +gU ekiyle türetilmiştir.

beliğ

Arapça blġ kökünden gelen balīġ بليغ z "yetkin, belagat sahibi" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça balaġa بَلَغَ z "ulaştı, yetişti" fiilinin faˁīl vezninde sıfatıdır.

belir|mek
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Eski Türkçe: [ Uygurca İyi ve Kötü Prens Öyküsü, 1000 yılından önce]
oğlum sabı edgü yavlak belgürginçe [oğlumun haberi iyi kötü belli oluncaya dek] Eski Türkçe: [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
ış belgürdi [konu açığa çıktı], küz keligi yāzın belgürer [güzün gelişi yazdan bellidir] Türkiye Türkçesi: belirsiz [ Yadigâr-ı İbni Şerif, 1421? yılından önce]
tā kim yeri belürsiz ola Kıpçakça: [ anon., Kitâb Fi'l-Fıkh Bi'l-Lisâni't-Türkî, 1421 yılından önce]
belgürüdmek [belirtmek] Türkiye Türkçesi: [ Meninski, Thesaurus, 1680]
belürmek, belürtmek Yeni Türkçe: belirli [ Cumhuriyet - gazete, 1934]
Doktor belirli belirsiz bir tereddütten sonra anahtarı uzattı.

Köken

Eski Türkçe belgür- "meydana çıkmak, belli olmak" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe belgü "işaret, alamet" sözcüğünden Eski Türkçe +(g)Ur- ekiyle türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için belge maddesine bakınız.

Ek açıklama

Eski Türkçe belgü "işaret, alamet" ve belgür- "belirmek" biçimleri yapıca bir *bel- fiiline işaret ederlerse de bu fiil hiçbir kaynakta kaydedilmemiştir. • Bil- fiiliyle anlam bağı için karş. Arapça ˁalam "belirti, sancak", ˁalāma(t) "belirti", ˁilm "iz ve işaretlerden anlama, bilme".

Benzer sözcükler

belirgin, belirli, belirsiz, belirtmek, belirtme sıfatı

Bu maddeye gönderenler

belirle-, belirti


03.10.2017
belirle|mek

Türkiye Türkçesi belir- fiilinden Yeni Türkçe +lA- ekiyle türetilmiştir.

belirti

Türkiye Türkçesi belirt- fiilinden Yeni Türkçe +I(g) ekiyle türetilmiştir.

belit

Yeni Türkçe yazılı örneği bulunmayan *bel- fiilinden Yeni Türkçe +Ut ekiyle türetilmiştir.

belki

Farsça bal ki بل كه z "hatta, o kadar ki" deyiminden alıntıdır.

belladonna

İtalyanca belladonna "eczacılıkta kullanılan zehirli bir bitki, atropa belladonna, güzelavrat otu" sözcüğünden alıntıdır. İtalyanca sözcük İtalyanca bella "güzel" ve İtalyanca donna "hanımefendi" sözcüklerinin bileşiğidir.