belge

bele|mek

Eski Türkçe belē- "1. bulamak, bulaştırmak, çamur veya boya sürmek, 2. kundaklamak" fiilinden evrilmiştir.

belediye

Arapça (umūr) al-baladīya(t) بلدى z "kent işleri" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça bld kökünden gelen balad بَلَد z "şehir, devlet" sözcüğünün nisbet halidir.

belen

Türkiye Türkçesi beleŋ "yokuş, dağ" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Eski Türkçe bél "dağ geçidi" sözcüğünden türetilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir.

beler|mek

Türkiye Türkçesi bel bel "gözlerini aşırı ölçüde açarak" deyiminden türetilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir.

beleş

Arapça bilā şayˀ بلا شيء z "karşılıksız, bedava" deyiminden alıntıdır.

belge
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Eski Türkçe: [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
belgü [[alamet, işaret]], kut belgüsi bilig [[talihin alameti bilgi]] Yeni Türkçe: "vesika, Fr document karşılığı" [ Cumhuriyet - gazete, 1934]
Büyük Britanya imparatorluğunun istikbalini alakadar eden çok mühim bir belge dün Londra'da neşredilmiştir.

Köken

Moğolca belge "resmi alamet, damga" sözcüğü ile eş kökenlidir. Moğolca sözcük Eski Türkçe belgü "işaret, alamet" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *bel- "?" biçiminden Eski Türkçe +gU ekiyle türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için bil- maddesine bakınız.

Ek açıklama

Dil Devrimi döneminde benimsenen belge biçiminin, 13. yy'a ait bir Moğolca metinden esinlendiği anlaşılıyor. Sonseste %/ü/ > /e/ değişimi Moğolcada tipiktir. Nihai kaynağı Türkçe olan sözcük, TTü normal evrimde belgi veya beli biçimini almalıydı.

Benzer sözcükler

belgegeçer, belgelemek, belgelenmek, belgeletmek, belgeli, belgesel, belgeselci, belgi

Bu maddeye gönderenler

belir- (belirle-, belirti), belit, belle- (bellek, belleten), belli


29.12.2015
beliğ

Arapça blġ kökünden gelen balīġ بليغ z "yetkin, belagat sahibi" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça balaġa بَلَغَ z "ulaştı, yetişti" fiilinin faˁīl vezninde sıfatıdır.

belir|mek

Eski Türkçe belgür- "meydana çıkmak, belli olmak" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe belgü "işaret, alamet" sözcüğünden Eski Türkçe +(g)Ur- ekiyle türetilmiştir.

belirle|mek

Türkiye Türkçesi belir- fiilinden Yeni Türkçe +lA- ekiyle türetilmiştir.

belirti

Türkiye Türkçesi belirt- fiilinden Yeni Türkçe +I(g) ekiyle türetilmiştir.

belit

Yeni Türkçe yazılı örneği bulunmayan *bel- fiilinden Yeni Türkçe +Ut ekiyle türetilmiştir.