bazalt

bayt

İngilizce byte "sekiz bitten oluşan sayısal birim" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1964, IBM Sytems Journal.)

baytar

Arapça bṭr kökünden gelen bayṭār veya bayṭar بيطار/بيطر z "veteriner, at doktoru, nalbant" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Eski Yunanca ʰippíatros ἱππίατρος z "at doktoru" sözcüğünden alıntıdır.

baz

Fransızca ve İngilizce base "1. ayak basılan yer, kaide, zemin, üs, 2. kimyada bir asitle birleşince tuz oluşturan madde" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince basis "basamak, kaide" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen básis βάσις z sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca baínō, bat- βαίνω, βατ- z "yürümek, adım atmak" fiilinden +sis ekiyle türetilmiştir. Yunanca fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *gʷémti- "geliş" biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *gʷem- "gelmek, gitmek" kökünden türetilmiştir.

+baz

Farsça bāz باز z "oynayan, oynatan" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça bāχtan, bāz- باختن, باز z "oynamak" fiilinden türetilmiştir. Bu sözcük Orta Farsça bāχtan "sıçramak, zıplamak, oynamak" fiilinden evrilmiştir.

baza

Fransızca base "altlık, temel, taban, altyapı" sözcüğünden alıntıdır.

bazalt
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Şemseddin Sami, Kamusü'l A'lâm, 1891]
Kumun altı granit ve bazı yerlerde bazalt taşından ibaret kayalıkdır.

Köken

Fransızca basalte "koyu renkli bir volkanik kaya" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen basaltes sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen basanítēs βασανίτης z sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca básanos βάσανος z "mihenk taşı, altın ayarını sınamak için kullanılan kara bir taş" sözcüğünden türetilmiştir. (NOT: Yunanca sözcük Pali (geç Sanskrit) dilinde pāsāna "taş" sözcüğünden alıntı olabilir; ancak bu kesin değildir. )

Ek açıklama

Latince biçim doğabilimci Plinius'un yazmalarındaki bir yazıcı hatasından kaynaklanır.


10.02.2019
bazan

Arapça bˁḍ kökünden gelen baˁḍ بعض z "birtakım, bazı, biraz" sözcüğünden +an ekiyle türetilmiştir.

bazı

Arapça baˁḍi بَعْضِ z "bir kısmı (genitif)" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça bˁḍ kökünden gelen baˁḍ بعض z "bir kısım, bazı, birtakım" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Arapça baˁaḍa بَعَضَ z "ısırık aldı, (sinek) soktu" fiilinin faˁl vezninde masdarıdır.

bazilika

Latince basilica "Roma imparatorluğunda bir tür kamu binası" sözcüğünden alıntıdır. Latince sözcük Eski Yunanca stoa basilikḗ στοα βασιλική z "«kral revakı», Atina'da yüksek mahkeme olarak kullanılan revak" deyiminden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca basileús βασιλεύς z "kral" sözcüğünden +ik° ekiyle türetilmiştir.

bazlama

Türkiye Türkçesi bazlamac "tepsi ekmeği" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Türkiye Türkçesi bazı veya baza "hamur yumağı, bir ekmeklik hamur parçası" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Yeni Yunanca ve Eski Yunanca aynı anlama gelen máza sözcüğü ile eş kökenli olabilir; ancak bu kesin değildir.

bazu

Farsça bāzū بازو z "kol, önkol" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen bāzūg sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Avesta (Zend) dilinde aynı anlama gelen bāzu- sözcüğü ile eş kökenlidir. Avestaca sözcük Sanskritçe aynı anlama gelen bāhu sözcüğü ile eş kökenlidir. Sanskritçe sözcük Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *bʰeh₂ǵʰú-s (*bʰāǵʰú-s) biçiminden evrilmiştir.