bayağı

battal

Arapça bṭl kökünden gelen baṭṭāl بطّال z "boş, batıl, geçersiz" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça baṭala بَطَلَ z "boş ve geçersiz idi" fiilinin faˁˁāl vezninde meslek adııdır.

battaniye

Arapça bṭn kökünden gelen biṭān بط‎ان z "devenin karnına sarılan kuşak, gömlek içine giyilen yün kuşak" sözcüğünden +īya(t)1 ekiyle türetilmi olabilir; ancak bu kesin değildir. Arapça sözcük Arapça baṭn بط‎ن z "karın" sözcüğünden türetilmiştir.

bavul

İtalyanca baule "yolculukta taşınan yük, çıkın" sözcüğünden alıntıdır. İtalyanca sözcük Geç Latince aynı anlama gelen baula sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Geç Latince balla "balya, çıkın" sözcüğünden evrilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir.

bay

Eski Türkçe bay "zengin, soylu" sözcüğünden evrilmiştir.

bay|mak

Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *bañ- biçiminden evrilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir. (Kaynak: Gerard Clauson, An Etym. Dict. of Pre-Thirteenth Centu sf. 772.)

bayağı
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Eski Türkçe: [ Uygurca Budist metinler, 1000 yılından önce]
bayakıya tuġmış kün teŋri [önceden/eskiden doğmuş gün tanrı] Eski Türkçe: [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
baya ok keltim [[biraz önce geldim]] Türkiye Türkçesi: "eski" [ Yunus Emre, Bütün Şiirleri, 1320 yılından önce]
ḥaḳḳa şükr ki ḥālim bayağıdan [eskisinden] χoş oldı Türkiye Türkçesi: [ Meninski, Thesaurus, 1680]
bayağı: Simplex, simpliciter & planè [basit, düpedüz] & pro gōyā & gōyā ki [gûya yerine] Türkiye Türkçesi: "... adi" [ Ahmed Vefik Paşa, Lehce-ı Osmani, 1876]
bayağı: Adi, harcî, avam kârı, has olmayan. Bayağı adam. Basbayağı. Türkiye Türkçesi: "... hemen hemen" [ TDK, Türkçe Sözlük, 1. Baskı, 1945]
bayağı: 1. Her zamanki gibi olan, hiç bir özelliği bulunmayan. 2. Aşağılık. 3. (zarf) Hemen hemen.

Köken

Eski Türkçe bayakı "önceki, eski" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe baya "önce" sözcüğünden türetilmiştir.

Ek açıklama

Anlam evrimi "önceden" > "eski" > "adi, sıradan" şeklindedir. "Sanki" ve "bir miktar" anlamlarında kullanımı anlaşılamadı.

Benzer sözcükler

bayağılaşmak, bayağılık


02.06.2015
bayan

Yeni Türkçe bay "hitap deyimi, bey" sözcüğünden türetilmiştir.

bayat

Arapça byt kökünden gelen bāˀit بائت z "geceden kalmış" sözcüğünden alıntı olabilir; ancak bu kesin değildir. Arapça sözcük Arapça bāta بَاتَ z "geceledi" fiilinin fāˁil vezninde etken fiil sıfatııdır.

baybay

İngilizce bye-bye "veda sözü" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük İngilizce aynı anlama gelen good bye deyiminden türetilmiştir. Bu sözcük İngilizce God by thee "«tanrı yanında olsun», a.a." deyiminden türetilmiştir.

bayıl|mak

Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan mayıl- veya *bayıl- "gevşemek, uyuşmak" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *bañ- biçiminden türetilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir. (Kaynak: Gerard Clauson, An Etym. Dict. of Pre-Thirteenth Centu sf. 772)

bayındır

Bayundır "eski bir Türk adı" özel adı ile eş kökenlidir. Bu sözcük Eski Türkçe bayu- "zenginleşmek, müreffeh olmak" fiilinden türetilmiştir. Bu sözcük Eski Türkçe bay "zengin" sözcüğünden Eski Türkçe +U- ekiyle türetilmiştir.