basınç

bas1

Fransızca basse "müzikte pes perde" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük İtalyanca basso sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Geç Latince bassus "aşağı, alçak" sözcüğünden evrilmiştir.

bas2

"bağırma sesi" Ses yansımalı sözcüktür.

basamak

Türkiye Türkçesi bas- fiilinden Türkiye Türkçesinde +(A)mAk ekiyle türetilmiştir.

basen

Fransızca bassin "leğen, leğen kemiği, kalça" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Geç Latince bacinus "leğen" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Geç Latince bacus veya bacarium "tekne, çukur kap" sözcüğünden +in° ekiyle türetilmiştir. Geç Latince sözcük Kelt dillerinde bir sözcükten alıntı olabilir; ancak bu kesin değildir.

basın

Türkiye Türkçesi bas- fiilinden Yeni Türkçe +In ekiyle türetilmiştir.

basınç
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Eski Türkçe: [ Kutadgu Bilig, 1069]
budundın kötürdi kamuġ küç basınç [halktan tüm baskı ve zulmü kaldırdı] Türkiye Türkçesi: [ Ahmedî, İskendernâme, 1398]
hemīşe işi ẓulm ola vü basınc / ki ẓulmünden kimesne olmaya dinc Yeni Türkçe: [ Osmanlıcadan Türkçeye Cep Kılavuzu, 1935]
basınç = Tazyik

Köken

Eski Türkçe basınç "tazyik, zulüm" sözcüğünden alıntıdır. (NOT: Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe basın- "aşağılamak, kahretmek, ezmek" fiilinden türetilmiştir. ) Bu sözcük Eski Türkçe bas- fiilinden Eski Türkçe +(In)ç ekiyle türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için bas- maddesine bakınız.

Ek açıklama

"Tazyik, zulüm" anlamında erken TTü metinlerde görülen sözcük, uzun süre kullanımdan düşmüş iken Dil Devrimi döneminde yeniden keşfedilmiştir.

Benzer sözcükler

alçak basınç, basınçlı


28.12.2015
basil

Yeni Latince bacillus "çubuk şeklinde bakteri" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1853 Ferdinand Cohn, Alm. botanikçi (1828-98).) Latince sözcük Latince baculum "çubuk, değnek, baston" sözcüğünün küçültme halidir.

basiret

Arapça bṣr kökünden gelen baṣīra(t) بصيرة z "kavrayış, sezgi, insight" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça baṣar بصر z "görme yeteneği" sözcüğü ile eş kökenlidir.

basit

Arapça bsṭ kökünden gelen basīṭ بسيط z "yaygın, düz ve engebesiz" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça basaṭa بَسَطَ z "yaydı, serdi, açtı" fiilinin faˁīl vezninde sıfatıdır.

basketbol

İngilizce aynı anlama gelen basketball sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1891 J.A. Naismith, Kanad. hekim ve eğitmen.) İngilizce sözcük İngilizce basket "sepet" ve İngilizce ball "top" sözcüklerinin bileşiğidir. (NOT: İngilizce sözcük Fransızca aynı anlama gelen balle sözcüğünden alıntıdır. )

baskı

Türkiye Türkçesi bas- fiilinden Türkiye Türkçesinde +gU ekiyle türetilmiştir.