bale

baldaken

Fransızca baldaquin "dört ayak üstüne bir çatıdan oluşan gölgelik, çardak" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük İtalyanca baldacchino "1. Bağdadî, Bağdat'a özgü (esk.), 2. dört ayak üstüne bir çatıdan oluşan gölgelik, çardak" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük İtalyanca Baldaco "Bağdat (esk.)" özel adından +in°2 ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Arapça Baġdād özel adından alıntıdır.

baldır

Orta Türkçe baltır "1. bitki ve yaprak sapı, 2. bacak" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *balt- "bağlamak, saplamak" biçiminden türetilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir. Bu sözcük Eski Türkçe bal- "bağlanmak" fiilinden Eski Türkçe +It- ekiyle türetilmiştir.

baldıran

Orta Türkçe baldıran veya baldırğan "bir tür otsu bitki, belki conium maculatum veya valeriana oficinalis" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Orta Türkçe baltır "bitki gövdesi, sap" sözcüğünden Türkiye Türkçesinde +gAn2 ekiyle türetilmiştir.

baldız

Eski Türkçe baltır veya baltız "küçük kız kardeş" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe bala "çocuk, küçük" sözcüğünden türetilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir.

baldo

İtalyanca baldo "1. yiğit, gözüpek, mağrur, 2. İtalya'da geliştirilen bir pirinç cinsi" sözcüğünden alıntıdır. İtalyanca sözcük Eski Yüksek Almanca bald "yiğit, cesur" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Germence aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *baltho-z biçiminden evrilmiştir.

bale
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Ahmed Vefik Paşa, Lehce-ı Osmani, 1876]
bale: Yalnız raks ile icra olunan tiyatro oyunu. balet "bale" [ Cumhuriyet - gazete, 1930]
Bir yaz gecesinin rüyası: canlı ve resimli balet balet "erkek bale sanatçısı" [ Cumhuriyet - gazete, 1976]
Ünlü balet Nureyev'i Londralılar çılgınca alkışlıyor

Köken

Fransızca ballet "gösteri dansı" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük İtalyanca balletto "dansçık, kısa gösteri dansı" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük İtalyanca ballo "dans, raks" sözcüğünün küçültme halidir.

Daha fazla bilgi için balad maddesine bakınız.

Ek açıklama

Türkçede bale ve balet biçimleri 1950'lere dek eşdeğer olarak kullanılmış, ancak bu tarihten sonra bale biçimi tercih edilmiştir. "Erkek bale sanatçısı" anlamında Türkçeye özgü olan balet sözcüğü, muhtemelen balet heyeti deyiminin yanlış yorumlanmasından türemiştir.

Benzer sözcükler

balet

Bu maddeye gönderenler

balerin


30.09.2017
balerin

Fransızca ballerine "kadın bale sanatçısı" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük İtalyanca aynı anlama gelen ballerina sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük İtalyanca ballare "dans etmek" fiilinden +in° ekiyle türetilmiştir.

balgam

Arapça blġm kökünden gelen balġam بلغم z "irin, iltihap, eski tıbba göre insanı oluşturan dört unsurdan biri" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen phlégma φλέγμα z sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca phlégō φλέγω, φλογ- z "yanmak, iltihaplanmak" fiilinden +ma(t) ekiyle türetilmiştir.

balık

Eski Türkçe balık "1. çamur, balçık, 2. balık (su canlısı)" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe bal- "bağlanmak, saplanmak" fiilinden türetilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir.

balıkçıl

Türkiye Türkçesi yazılı örneği bulunmayan *balıkçin "balıkçı kuşu" biçiminden evrilmiştir. Türkçe biçim Eski Türkçe balık ve Eski Türkçe +çin "kuş" sözcüklerinin bileşiğidir.

balici

Bally "İsviçreli ayakkabı imalatçısı, bu firma tarafından pazarlanan bir tür selülozik tutkal" ticari markasından türetilmiştir.