baldır

balata

Fransızca balata "1. kauçuk ağacı, mimusops balata, 2. kauçuk, lastik ayakkabı tabanı, 3. fren pabucu" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük İspanyolca balata "kauçuk ağacı" sözcüğünden alıntıdır.

balayı
balbal

Eski Türkçe balbal "ölmüş kişi için dikilen anıt taşı" sözcüğünden evrilmiştir.

balçık

Oğuzca balçık "çamur" sözcüğünden evrilmiştir. Oğuzca sözcük Oğuzca aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *balış-ık veya *balt-ş-ık biçiminden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Türkçe bal- "bağlanmak, saplanmak" fiilinden Eski Türkçe +Uk ekiyle türetilmiştir.

baldaken

Fransızca baldaquin "dört ayak üstüne bir çatıdan oluşan gölgelik, çardak" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük İtalyanca baldacchino "1. Bağdadî, Bağdat'a özgü (esk.), 2. dört ayak üstüne bir çatıdan oluşan gölgelik, çardak" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük İtalyanca Baldaco "Bağdat (esk.)" özel adından +in°2 ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Arapça Baġdād özel adından alıntıdır.

baldır
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Kıpçakça: [ Ebu Hayyan, Kitabu'l-İdrak, 1312]
balṭır [[bacağın kalın kısmı]] Türkiye Türkçesi: "... sap" [ Deşişî Mehmed Ef., Et-Tuhfetu's-Seniyye, 1580]
baldırsız uvacuk yapraklardır su teresi yaprağına beŋzer (...) bir dikenlü ottur ... iki arşun miḳdārı baldurı olur Türkiye Türkçesi: baldırı çıplak [ Evliya Çelebi, Seyahatname, 1665]
yigitleri baldırı çıplak levendāne Cezāyirlü tarzı sıkma yelek ve pala bıçak

Köken

Orta Türkçe baltır "1. bitki ve yaprak sapı, 2. bacak" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *balt- "bağlamak, saplamak" biçiminden türetilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir. Bu sözcük Eski Türkçe bal- "bağlanmak" fiilinden Eski Türkçe +It- ekiyle türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için balık maddesine bakınız.

Ek açıklama

Karş. Orta Türkçe balçak "kılıç sapı", belki baltu "balta" balçık "saplanacak yer".

Benzer sözcükler

baldır bacak, baldırı çıplak

Bu maddeye gönderenler

baldıran


01.06.2015
baldıran

Orta Türkçe baldıran veya baldırğan "bir tür otsu bitki, belki conium maculatum veya valeriana oficinalis" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Orta Türkçe baltır "bitki gövdesi, sap" sözcüğünden Türkiye Türkçesinde +gAn2 ekiyle türetilmiştir.

baldız

Eski Türkçe baltır veya baltız "küçük kız kardeş" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe bala "çocuk, küçük" sözcüğünden türetilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir.

baldo

İtalyanca baldo "1. yiğit, gözüpek, mağrur, 2. İtalya'da geliştirilen bir pirinç cinsi" sözcüğünden alıntıdır. İtalyanca sözcük Eski Yüksek Almanca bald "yiğit, cesur" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Germence aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *baltho-z biçiminden evrilmiştir.

bale

Fransızca ballet "gösteri dansı" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük İtalyanca balletto "dansçık, kısa gösteri dansı" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük İtalyanca ballo "dans, raks" sözcüğünün küçültme halidir.

balerin

Fransızca ballerine "kadın bale sanatçısı" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük İtalyanca aynı anlama gelen ballerina sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük İtalyanca ballare "dans etmek" fiilinden +in° ekiyle türetilmiştir.