başat

basübadelmevt

Arapça baˁṯu baˁda'l-mawt بعث بعد الموت z "ölümden sonra diriliş" deyiminden alıntıdır. Arapça deyim Arapça baˁṯ بعث z "kalkma, dirilme" ve Arapça baˁad بعد z "sonra" ve Arapça al-mawt الموت z "ölüm" sözcüklerinin bileşiğidir.

baş

Eski Türkçe baş "kafa, (mec.) lider, reis" sözcüğünden evrilmiştir.

başak

Eski Türkçe başak "başçık, mızrak ve ok başı" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe baş sözcüğünden Eski Türkçe +Ak ekiyle türetilmiştir.

başar|mak

Orta Türkçe başġar- "1. bitirmek, sona getirmek, 2. başa çıkmak" fiilinden evrilmiştir. Türkçe fiil Eski Türkçe baş sözcüğünden Eski Türkçe +(g)Ar- ekiyle türetilmiştir.

başarı

Türkiye Türkçesi başar- fiilinden Yeni Türkçe +I(g) ekiyle türetilmiştir.

başat
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Yeni Türkçe: [ Cumhuriyet - gazete, 1935]
'Başat tepe= Hakim tepe' deyimindeki başat kelimesi Fransızca 'dominant' karşılığıdır.

Köken

Türkiye Türkçesi başa- "başa geçmek, önden gitmek" fiilinden Yeni Türkçe +Ut ekiyle türetilmiştir. Türkçe fiil Türkiye Türkçesi baş sözcüğünden Türkiye Türkçesinde +(g)A- ekiyle türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için baş maddesine bakınız.

Ek açıklama

Anadolu ağızlarında "sürü önderi olan koç" ve "haşarı, yaramaz" anlamında kullanılan sözcük Dil Devrimi döneminde yeni anlamla yazı diline aktarılmıştır.


24.03.2019
başbuğ

Türkiye Türkçesi baş ve Türkiye Türkçesi buğ "reis, emir, asker başı" sözcüklerinin bileşiğidir. Bu sözcük Eski Türkçe ve Türkiye Türkçesi aynı anlama gelen beg sözcüğü ile eş kökenli olabilir; ancak bu kesin değildir.

başka

Orta Türkçe başka veya başġa "başa (dativ), kendi başına, ayrı" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Eski Türkçe baş sözcüğünden Eski Türkçe +kA ekiyle türetilmiştir.

başkan

Eski Türkçe başġan "reis, lider" sözcüğünden alıntıdır. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe baş sözcüğünden Eski Türkçe +(g)An ekiyle türetilmiştir.

başkent
başla|mak

Eski Türkçe başla- "baş olmak, başta olmak" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe baş sözcüğünden Eski Türkçe +lA- ekiyle türetilmiştir.