böl|mek

böcek

Türkiye Türkçesi veya böy "büyük ve zehirli örümcek" sözcüğünden Türkiye Türkçesinde +çAk ekiyle türetilmiştir. Türkçe sözcük Eski Türkçe aynı anlama gelen bög sözcüğünden evrilmiştir.

böğ

Eski Türkçe bȫg "bir tür büyük ve zehirli örümcek" sözcüğünden evrilmiştir.

böğür

Eski Türkçe bögür "böbrek" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Moğolca bögere "1. böbrek, 2. testis" sözcüğü ile eş kökenlidir. Bu sözcük Moğolca bögem "top, yumru" sözcüğünden türetilmiştir.

böğür|mek

Orta Türkçe bögür- "haykırmak (özellikle davar)" fiilinden evrilmiştir. Türkçe fiil Orta Türkçe yazılı örneği bulunmayan *bö sözcüğünden +kIr- ekiyle türetilmiştir.

böğürtlen

Orta Türkçe bögürtken "meyvesi yenen bir çalı, rubus caesus" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Moğolca bögerelgen "dikenli çalı" sözcüğü ile eş kökenlidir.

böl|mek
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Türkiye Türkçesi: "ayırmak" [ Dede Korkut Kitabı, 1400? yılından önce]
kendü kılıcın çıχardı, tutdı, iki pāre böldi. Çağatayca: [ Pavet de Courteille, Dictionnaire Turc Oriental, 1500 yılından önce]
bölmek: partager, bölünmek: se mettre à part, se partager

Köken

Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *böl- "ayrılmak?" biçiminden evrilmiştir.

Ek açıklama

Kaşgarî'de Eski Türkçe bölük "takım" ve bölük- "gruplara ayrılmak" vardır, ancak fiilin yalın haline 14. yy'dan önce rastlanmaz. • Sonseste +l içeren fiilin özgün anlamının geçişsiz olması gerekir.

Benzer sözcükler

böldürmek, bölme, bölücü, bölücübaşı, bölücülük, bölünmek, bölüşmek, bölüştürmek, bölüşüm, bölüt, bölütleme

Bu maddeye gönderenler

bölge, bölü, bölük, bölüm


29.05.2015
bölge

Türkiye Türkçesi böl- "ayırmak" fiilinden Türkiye Türkçesinde +gA ekiyle türetilmiştir.

bölü

Türkiye Türkçesi böl- fiilinden Yeni Türkçe +I(g) ekiyle türetilmiştir.

bölük

Eski Türkçe bölük "grup, kısım" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *böl- fiilinden Eski Türkçe +Uk ekiyle türetilmiştir.

bölüm

Türkiye Türkçesi böl- fiilinden Yeni Türkçe +Im ekiyle türetilmiştir.

bön

Eski Türkçe muŋ veya buŋ "1. hastalık, sıkıntı, aptallık, 2. aptal (kişi)" sözcüğünden evrilmiştir.