astronomi

astım

Fransızca asthme "astım hastalığı" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca ásthma άσθμα z "nefes darlığı, soluk soluğa kalma" sözcüğünden alıntıdır.

astigmat

Fransızca astigmate "gözü noktaları seçemeyen kimse" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük İngilizce aynı anlama gelen astigmatic sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1849 William Whewell, İng. bilim adamı.) Bu sözcük Eski Yunanca stígma στίγμα, στιγματ- z "nokta" sözcüğünden a(n)+ önekiyle türetilmiştir. Yunanca sözcük Eski Yunanca stízō στίζω z "sivri bir uçla delmek" fiilinden +ma(t) ekiyle türetilmiştir.

astr(o)+

Fransızca ve İngilizce astro+ "[bileşik adlarda] yıldız" parçacığından alıntıdır. Fransızca parçacık Eski Yunanca astḗr veya ástron ἀστήρ/άστρον z "yıldız" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *as-tḗr biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₂eh₁s- (*as-) "yanmak, yakmak, ışımak" kökünden türetilmiştir.

astragan

öz (Rus) Astraχan "Hazar Denizi kıyısında bir kent" özel adından türetilmiştir. Bu sözcük Farsça χāss-i tarχan "1460 yıllarında Hazar Denizinin kuzeyinde kurulan Tatar beyliği ve bu beyliğin başkenti" özel adından türetilmiştir. Bu sözcük Eski Türkçe tarχan "bir yönetim veya asalet ünvanı, tarkan" sözcüğünden türetilmiştir.

astroloji

Fransızca astrologie "yıldız bilimi" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen astrologeía αστρολογεία z sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca ástron άστρον z "yıldız" ve Eski Yunanca logeía λογεία z sözcüklerinin bileşiğidir.

astronomi
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Ahmed Hamdi, Lugat-i Ecnebiye, 1909]
astronomi: ilm-i heyet, ilm-i nücum. astronomik "aşırı büyük (sayı)" [ Cumhuriyet - gazete, 1932]
iki buçuk senede yekün yüz milyar gibi astronomik bir adede baliğ oldu

Köken

Fransızca astronomie "yıldızbilim" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen astronomía αστρονομία z sözcüğünden alıntıdır.

Daha fazla bilgi için astr(o)+, +nomi maddelerine bakınız.

Ek açıklama

Batı dillerinde 11. yy'dan itibaren, genel anlamda yıldızbilimden (astroloji) ayrı olarak yıldız gruplarını ve yıldızların yörüngesini inceleyen bilimin adı olmuştur.

Benzer sözcükler

astronom, astronomik


04.08.2020
astronot

İngilizce astronaut "uzay yolcusu" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Eski Yunanca astḗr veya ástron αστήρ, αστρο- z "yıldız" ve Eski Yunanca naútēs ναύτης z "gemici, denizci" sözcüklerinin bileşiğidir.

asude

Farsça āsūde آسوده z "dinç, rahat" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça āsūdan, āsāy- آسودن, آسا z "dinlenmek, huzurlu olmak" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatııdır.

asuman

Farsça āsuman veya āsmān آسمن z "gök" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Eski Farsça ve Avesta (Zend) dilinde aynı anlama gelen āsmān- sözcüğünden evrilmiştir.

Asya

İtalyanca Asia "bir kıta" sözcüğünden alıntıdır. İtalyanca sözcük Latince Asia sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca Asía Ἀσία z "Akdeniz'in doğusundaki ülkelerin genel adı" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Akatça asū "çıkmak, güneş doğmak" fiili ile eş kökenli olabilir; ancak bu kesin değildir.

Eski Türkçe āş "yemek, özellikle haşlama yemek" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Farsça ve Orta Farsça aynı anlama gelen āş sözcüğü ile eş kökenlidir. Bu sözcük Avesta (Zend) dilinde aynı anlama gelen āsa- sözcüğü ile eş kökenlidir.