ast

aspartam

Aspartame "suni tatlandırıcı olarak kullanılan aspartylphenylalanine methyl esterin ticari adı" ticari markasından alıntıdır. (İlk kullanımı: 1873 ABD.) Bu sözcük İngilizce aspartic acid deyiminden türetilmiştir. Bu sözcük Latince asparagus "kuşkonmaz" sözcüğünden türetilmiştir.

aspava

Türkiye Türkçesi Allah sıhhat para aşk versin amin deyiminden türetilmiştir. (İlk kullanımı: 1959 Ümit Deniz, romancı.)

aspir

Arapça ˁṣfr kökünden gelen ˁuṣfur عُصْفُر z "yalancı safran bitkisi, carthamus tinctorius" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ṣfr kökünden gelen ṣufr veya aṣfar "sarı renk, sarı boya" sözcüğü ile eş kökenli olabilir; ancak bu kesin değildir.

aspiratör

Fransızca aspirateur "hava çekici aygıt, elektrikli süpürge" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aspirare "içe solumak, (hava veya sıvıyı) içine çekmek" fiilinden +(t)or ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Latince spirare "solumak" fiilinden ad+ önekiyle türetilmiştir. Latince fiil Latince spiritus "nefes, ruh" sözcüğü ile eş kökenlidir.

aspirin

Aspirin "Bayer firmasına ait ilaç markası" ticari markasından alıntıdır. (İlk kullanımı: 1899 Bayer AG.) Bu sözcük Almanca acetylierte Spirsäure "asetil spirik asit" deyiminden alıntıdır. Bu sözcük Latince spiraea "asetil spirik asidin doğal kaynağı olan bitki" sözcüğünden türetilmiştir.

ast
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Eski Türkçe: [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
astın [[Aşağı anlamına gelen bir edat. Bu kaba bir sözcüktür, fasih biçimi altın'dır.]] Kıpçakça: [ Codex Cumanicus, 1303]
subtus [altında] - Tr: tubinda vel astinda [dibinde, astında] Yeni Türkçe: [ Osmanlıcadan Türkçeye Cep Kılavuzu, 1935]
ast = Madun, aşağı

Köken

Eski Türkçe astın "alt (yön zarfı)" sözcüğünden türetilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe as- "sarkıtmak" fiilinden Eski Türkçe +Ut ekiyle türetilmi olabilir; ancak bu kesin değildir.

Daha fazla bilgi için as- maddesine bakınız.

Ek açıklama

TTü hiç kaydedilmemiş olan sözcük Dil Devrimi döneminde eski kaynaklarda görülen astın edatından türetilerek yazı diline dahil edilmiştir.

Benzer sözcükler

asteğmen, astsubay


05.05.2015
astar

Farsça āstar آستر z "örtü, kaba kumaş" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Eski Farsça yazılı örneği bulunmayan *ā-star- "üstüne sermek, örtmrk" fiilinden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Farsça ve Avesta (Zend) dilinde star- "örtmek, sermek" fiilinden türetilmiştir. Eski Farsça fiil Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *ster- biçiminden evrilmiştir.

asterisk

İngilizce asterisk "hurufatta * işareti" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Eski Yunanca asterískos ἀστερίσκος z "yıldızcık" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca astēr ἀστήρ z "yıldız" sözcüğünün küçültme halidir.

asteroit

Fransızca asteroïde veya İngilizce asteroid "yıldıza benzeyen gök cismi, gezegencik" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1802 Sir William Herschel, Alm/İng. astronom.) Bu sözcük Eski Yunanca astḗr veya ástron ἀστήρ z "yıldız" ve Eski Yunanca eídos εἶδος z "biçim, görüntü, gibi" sözcüklerinin bileşiğidir.

astım

Fransızca asthme "astım hastalığı" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca ásthma άσθμα z "nefes darlığı, soluk soluğa kalma" sözcüğünden alıntıdır.

astigmat

Fransızca astigmate "gözü noktaları seçemeyen kimse" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük İngilizce aynı anlama gelen astigmatic sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1849 William Whewell, İng. bilim adamı.) Bu sözcük Eski Yunanca stígma στίγμα, στιγματ- z "nokta" sözcüğünden a(n)+ önekiyle türetilmiştir. Yunanca sözcük Eski Yunanca stízō στίζω z "sivri bir uçla delmek" fiilinden +ma(t) ekiyle türetilmiştir.