asena

asar

Arapça As̠r kökünden gelen āṯār آثار z "eserler, izler, belirtiler" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça aṯar أثر z "eser, iz" sözcüğünün afˁāl vezninde çoğuludur.

asayiş

Farsça āsāyiş آسايش z "huzur, esenlik" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça āsūdan, āsāy- آسودن, آساى z "dinlenmek, sakin olmak" fiilinden +iş ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen āsād- sözcüğünden evrilmiştir. Orta Farsça sözcük Avesta (Zend) dilinde saē-, āsitō "yatmak, dinlenmek" fiili ile eş kökenlidir. Avestaca fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *ḱei̯- "yatmak" kökünden türetilmiştir.

asbest

Almanca Asbest veya İngilizce asbestos "ateşten etkilenmeyen bir silikon minerali, amyant" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca ásbestos ἄσβεστος z "«sönmez», ateşten etkilenmeyen bir silikon minerali, amyant" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca sbennýnai, sbest- σβεννύναι z "sönmek" fiilinden a(n)+ önekiyle türetilmiştir.

aseksüel

Fransızca asexuel veya İngilizce asexual "cinsiyetsiz" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Fransızca ve İngilizce sexuel "cinsiyet" sözcüğünden a(n)+ önekiyle türetilmiştir.

asemptot

Fransızca asymptote "geometride hiperbol eğrisiyle kesişmeyen çizgi" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca asýmptōtēs ασύμπτωτης z "«rastlaşmaz»" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca syn- συν- z "bir arada, beraber" sözcüğünden a(n)+ önekiyle türetilmiştir. Eski Yunanca piptō, ptō- πιπτω, πτω- z "düşmek" sözcüklerinin bileşiğidir.

asena
Köken

Eski Türkçe aşina "Göktürk hükümdarlarının hanedan adı" özel adından alıntıdır. Bu sözcük Soğdca ağşēna veya ağsīnag "mavi veya yeşil" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Hotan Saka dilinde aşşeina "mavi, koyu mavi" sözcüğü ile eş kökenlidir. (Kaynak: H. W. Bailey, Dict. of Khotan Saka sf. 26) Sakaca sözcük Avesta (Zend) dilinde aχşaēna "karanlık, koyu renk" sözcüğü ile eş kökenlidir. Avestaca sözcük Avesta (Zend) dilinde χşaēta "ışık, ışıma" sözcüğünden a+ önekiyle türetilmiştir. (Kaynak: Christian Bartholomae, Altiranisches Wörterbuch sf. 51, 541)

Ek açıklama

6. yy'a ait Çince kaynaklarda a-şi-na 阿史那 ve 7. yy'a ait Bugut yazıtında Soğdca aχşīna biçimleri görülür. Türkçe adı Gök-türk olan hanedanın İrani bir dildeki adıdır. Dişi kurt simgesiyle özdeşleştirilmesi modern milliyetçi edebiyatın mahsulüdür.


29.09.2017
ases

Arapça ˁss kökünden gelen ˁasas عسس z "gece bekçisi, devriye" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ˁassa عسّ z "gece (gizlice) dolandı, kol gezdi" fiilinden türetilmiştir.

asetat

Fransızca acétate veya İngilizce acetate "1. asetik asit tuzlarının genel adı, 2. selüloz asetat bazlı bir tür şeffaf polimer" sözcüğünden alıntıdır.

asetik

Fransızca acétique "sirkeye ait, sirke asidi" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1787 Guyton de Morveau, Fr. kimyacı.) Fransızca sözcük Latince acetum "sirke" sözcüğünden +ic° ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Latince acescere "ekşimek, keskinleşmek" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatı nötrüdür. Latince fiil Latince acus "sivri, keskin" sözcüğünün isimden türetilmiş fiilidir.

asetilen

Fransızca acétylène "kimyada bir bileşim" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: Berthelot, Fr. kimyacı (1823-1907).) Fransızca sözcük Fransızca acétique sözcüğünden türetilmiştir.

aseton

Fransızca acétone "kimyada asetik asitin yanıcı ve uçucu bir türevi" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince acetum "sirke" sözcüğünden türetilmiştir.