asar

asalak

Türkiye Türkçesi as- fiilinden Türkiye Türkçesinde +AlAk ekiyle türetilmi olabilir; ancak bu kesin değildir.

asalet

Arapça Aṣl kökünden gelen aṣāla(t) أصالة z "köklü olma, soylu olma" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça aṣila أصل z "köklendi, soylu idi" fiilinin faˁāla(t) vezninde masdarıdır.

asamble

Fransızca assemblée "meclis" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca assembler "bir araya getirmek, toplamak" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatı dişilidir. Bu sözcük Geç Latince yazılı örneği bulunmayan *assimulare fiilinden evrilmiştir. Geç Latince fiil Latince simulare "benzetmek, denkleştirmek" fiilinden ad+ önekiyle türetilmiştir.

asansör

Fransızca ascenseur "mekanik tırmanma aracı" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1867 Léon Edoux, Fr. mühendis.) Fransızca sözcük Fransızca ascendre "yükselmek, tırmanmak" fiilinden +(t)or ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Latince aynı anlama gelen adscendere fiilinden evrilmiştir. Latince fiil Latince scandere "basamak çıkmak, tırmanmak" fiilinden ad+ önekiyle türetilmiştir.

asap

Arapça ˁṣb kökünden gelen ˁaṣab عصب z "kas lifi, sinir" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ˁaṣaba عصب z "urgan ördü, sarmaş dolaş etti, sarmaşık gibi içiçe geçti" fiilinin faˁal vezninde türevidir.

asar
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Aşık Paşa, Garib-name, 1330]
şek degül ās̠ār-ı raḥmet bī-gümān [ Ahmed b. Kadı-i Manyas, Gülistan tercümesi, 1429]
ululuk ās̠ārı sīmāsında bellü-y-idi.ḥīā

Köken

Arapça As̠r kökünden gelen āṯār آثار z "eserler, izler, belirtiler" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça aṯar أثر z "eser, iz" sözcüğünün afˁāl vezninde çoğuludur.

Daha fazla bilgi için eser maddesine bakınız.

Ek açıklama

Anadolu ağızlarında "harabelik, ören yeri" anlamında asarlık kullanılır.

Benzer sözcükler

asar-ı atika, asarlık


20.08.2015
asayiş

Farsça āsāyiş آسايش z "huzur, esenlik" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça āsūdan, āsāy- آسودن, آساى z "dinlenmek, sakin olmak" fiilinden +iş ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen āsād- sözcüğünden evrilmiştir. Orta Farsça sözcük Avesta (Zend) dilinde saē-, āsitō "yatmak, dinlenmek" fiili ile eş kökenlidir. Avestaca fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *ḱei̯- "yatmak" kökünden türetilmiştir.

asbest

Almanca Asbest veya İngilizce asbestos "ateşten etkilenmeyen bir silikon minerali, amyant" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca ásbestos ἄσβεστος z "«sönmez», ateşten etkilenmeyen bir silikon minerali, amyant" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca sbennýnai, sbest- σβεννύναι z "sönmek" fiilinden a(n)+ önekiyle türetilmiştir.

aseksüel

Fransızca asexuel veya İngilizce asexual "cinsiyetsiz" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Fransızca ve İngilizce sexuel "cinsiyet" sözcüğünden a(n)+ önekiyle türetilmiştir.

asemptot

Fransızca asymptote "geometride hiperbol eğrisiyle kesişmeyen çizgi" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca asýmptōtēs ασύμπτωτης z "«rastlaşmaz»" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca syn- συν- z "bir arada, beraber" sözcüğünden a(n)+ önekiyle türetilmiştir. Eski Yunanca piptō, ptō- πιπτω, πτω- z "düşmek" sözcüklerinin bileşiğidir.

asena

Eski Türkçe aşina "Göktürk hükümdarlarının hanedan adı" özel adından alıntıdır. Bu sözcük Soğdca ağşēna veya ağsīnag "mavi veya yeşil" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Hotan Saka dilinde aşşeina "mavi, koyu mavi" sözcüğü ile eş kökenlidir. (Kaynak: H. W. Bailey, Dict. of Khotan Saka sf. 26) Sakaca sözcük Avesta (Zend) dilinde aχşaēna "karanlık, koyu renk" sözcüğü ile eş kökenlidir. Avestaca sözcük Avesta (Zend) dilinde χşaēta "ışık, ışıma" sözcüğünden a+ önekiyle türetilmiştir. (Kaynak: Christian Bartholomae, Altiranisches Wörterbuch sf. 51, 541)