asal

as2

Eski Türkçe as "bir tür küçük memeli, kakım, ermin" sözcüğünden evrilmiştir.

asa

Arapça ˁṣw kökünden gelen ˁaṣā عصا z "değnek, baston" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Aramice/Süryanice ˁṣ kökünden gelen ˁeṣ, ˁeṣā עֵצָא z "ağaç" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük İbranice aynı anlama gelen ˁeṣah עֵצָה z sözcüğü ile eş kökenlidir.

asabiye

Arapça ˁṣb kökünden gelen ˁaṣab عصب z "sinir" sözcüğünden türetilmiştir.

asabiyet

Arapça ˁṣb kökünden gelen ˁaṣabiyya(t) "aşiret dayanışması, hamiyet, fanatizm" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ˁaṣaba(t) "aralarında kan bağı bulunan akraba topluluğu" sözcüğünden +īya(t)2 ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Arapça ˁaṣaba عَصَبَ z "bağlandı, sarmaş dolaş oldu, (urgan) ördü" fiilinin faˁala(t) vezninde türevidir.

asaf

Arapça Aṣf kökünden gelen āṣaf آصف z "vezirlere verilen bir sıfat" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük āsaph b. Berekiya אָסַף z "Tevrat'a göre Hz. Süleyman'ın bilge veziri" özel adından alıntıdır. Bu sözcük İbranice āsaph אָסַף z "toplayıp bir araya getirme, özellikle ürün toplama, hasat" sözcüğünden türetilmiştir.

asal
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Yeni Türkçe: [ TDK, Türkçe Sözlük, 1. Baskı, 1945]
asal: Başlıca, temel niteliğinde olan; esasî.

Köken

Farsça āsāl آسال z "esas, temel" sözcüğünden alıntıdır. (Kaynak: Asım Ef., Burhan-ı Katı terc. sf. 24, Steingass 47.)

Ek açıklama

Dil Devrimi sırasında Türkçe ast < Eski Türkçe astın sözcüğünün kökünden türediği varsayımıyla kullanıma sokulmuş bir kelimedir. “Alt, temel, baz” anlamında Türkiye Türkçesi *as sözcüğüne yazılı kaynaklarda rastlanmaz.

Benzer sözcükler

asal sayı


20.09.2017
asalak

Türkiye Türkçesi as- fiilinden Türkiye Türkçesinde +AlAk ekiyle türetilmi olabilir; ancak bu kesin değildir.

asalet

Arapça Aṣl kökünden gelen aṣāla(t) أصالة z "köklü olma, soylu olma" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça aṣila أصل z "köklendi, soylu idi" fiilinin faˁāla(t) vezninde masdarıdır.

asamble

Fransızca assemblée "meclis" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca assembler "bir araya getirmek, toplamak" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatı dişilidir. Bu sözcük Geç Latince yazılı örneği bulunmayan *assimulare fiilinden evrilmiştir. Geç Latince fiil Latince simulare "benzetmek, denkleştirmek" fiilinden ad+ önekiyle türetilmiştir.

asansör

Fransızca ascenseur "mekanik tırmanma aracı" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1867 Léon Edoux, Fr. mühendis.) Fransızca sözcük Fransızca ascendre "yükselmek, tırmanmak" fiilinden +(t)or ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Latince aynı anlama gelen adscendere fiilinden evrilmiştir. Latince fiil Latince scandere "basamak çıkmak, tırmanmak" fiilinden ad+ önekiyle türetilmiştir.

asap

Arapça ˁṣb kökünden gelen ˁaṣab عصب z "kas lifi, sinir" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ˁaṣaba عصب z "urgan ördü, sarmaş dolaş etti, sarmaşık gibi içiçe geçti" fiilinin faˁal vezninde türevidir.