asaf

as1

Fransızca as "iskambilde birli, bir işte başta gelen kimse" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince as "en küçük bakır para birimi" sözcüğünden evrilmiştir.

as2

Eski Türkçe as "bir tür küçük memeli, kakım, ermin" sözcüğünden evrilmiştir.

asa

Arapça ˁṣw kökünden gelen ˁaṣā عصا z "değnek, baston" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Aramice/Süryanice ˁṣ kökünden gelen ˁeṣ, ˁeṣā עֵצָא z "ağaç" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük İbranice aynı anlama gelen ˁeṣah עֵצָה z sözcüğü ile eş kökenlidir.

asabiye

Arapça ˁṣb kökünden gelen ˁaṣab عصب z "sinir" sözcüğünden türetilmiştir.

asabiyet

Arapça ˁṣb kökünden gelen ˁaṣabiyya(t) "aşiret dayanışması, hamiyet, fanatizm" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ˁaṣaba(t) "aralarında kan bağı bulunan akraba topluluğu" sözcüğünden +īya(t)2 ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Arapça ˁaṣaba عَصَبَ z "bağlandı, sarmaş dolaş oldu, (urgan) ördü" fiilinin faˁala(t) vezninde türevidir.

asaf
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Nasırüddin Rabguzi, Kısasü'l-Enbiya, 1310]
Süleymān aydı: Âṣaf bu kün χutbede meni nelük yād kılmadıŋ [neden anmadın]? [ Meninski, Thesaurus, 1680]
bir hekīmi feylesūf ve bir āsafi sālıh-vukūf: [İt.] Dottissimo, prudentissimo, et prattichissimo Ministro

Köken

Arapça Aṣf kökünden gelen āṣaf آصف z "vezirlere verilen bir sıfat" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük āsaph b. Berekiya אָסַף z "Tevrat'a göre Hz. Süleyman'ın bilge veziri" özel adından alıntıdır. Bu sözcük İbranice āsaph אָסַף z "toplayıp bir araya getirme, özellikle ürün toplama, hasat" sözcüğünden türetilmiştir.


26.08.2017
asal

Farsça āsāl آسال z "esas, temel" sözcüğünden alıntıdır. (Kaynak: Asım Ef., Burhan-ı Katı terc. sf. 24, Steingass 47.)

asalak

Türkiye Türkçesi as- fiilinden Türkiye Türkçesinde +AlAk ekiyle türetilmi olabilir; ancak bu kesin değildir.

asalet

Arapça Aṣl kökünden gelen aṣāla(t) أصالة z "köklü olma, soylu olma" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça aṣila أصل z "köklendi, soylu idi" fiilinin faˁāla(t) vezninde masdarıdır.

asamble

Fransızca assemblée "meclis" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca assembler "bir araya getirmek, toplamak" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatı dişilidir. Bu sözcük Geç Latince yazılı örneği bulunmayan *assimulare fiilinden evrilmiştir. Geç Latince fiil Latince simulare "benzetmek, denkleştirmek" fiilinden ad+ önekiyle türetilmiştir.

asansör

Fransızca ascenseur "mekanik tırmanma aracı" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1867 Léon Edoux, Fr. mühendis.) Fransızca sözcük Fransızca ascendre "yükselmek, tırmanmak" fiilinden +(t)or ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Latince aynı anlama gelen adscendere fiilinden evrilmiştir. Latince fiil Latince scandere "basamak çıkmak, tırmanmak" fiilinden ad+ önekiyle türetilmiştir.