antika

anti-aging

İngilizce anti-aging "yaşlanmaya karşı" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük İngilizce age "1. yaş, çağ (isim), 2. yaşlanmak (fiil)" sözcüğünden +ing ekiyle türetilmiştir.

antibiyotik

İngilizce antibiotic "«canlı organizmalara karşı», bakterisidlerin genel adı" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1941 Selman Waksman, Amer. biyofizikçi.) İngilizce sözcük Eski Yunanca bíos, biot- βίος, βιοτ- z "can, hayat" sözcüğünden +ik° ekiyle türetilmiştir.

antidot

Fransızca antidote "zehire karşı verilen ilaç, panzehir" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen antídōton αντίδωτον z sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca antí "karşı" ve Eski Yunanca dōtos δώτος z "verilen" sözcüklerinin bileşiğidir. Yunanca sözcük Eski Yunanca dídōmi, do- δίδωμι, δο- z "vermek" fiilinden türetilmiştir.

antifriz

İngilizce anti-freeze "anti-don, dona engel olan madde" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük İngilizce anti "karşı" ve İngilizce freeze, froze "donmak" sözcüklerinin bileşiğidir. İngilizce fiil Germence aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *freusan biçiminden evrilmiştir. Germence biçim Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *prews- biçiminden evrilmiştir.

antijen

Fransızca antigène "bir organizmaya girdiğinde antikor oluşumuna neden olan yabancı öge (zehir, mikrop vb.)" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca anti "karşıt" ve Fransızca gène "doğuran" sözcüklerinin bileşiğidir.

antika
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Ahmed Vefik Paşa, Lehce-ı Osmani, 1876]
antika: Eski şey, tuhaf, nevādir. Eski zamandan kalma oyma taş, meskûkat, asar-ı atika. Avam zebanında tuhaf şey. [ A. Fikri, Lugat-ı Garibe, 1889]
antika: Fikir ve tavırca zamana muhalefet edenler. antik "Eski Çağa ait" [ Cumhuriyet - gazete, 1930]
Neron'un sefahatleri... Antik sirk mahalli...

Köken

Fransızca antique "1. çok eski, kadim (sıfat), 2. eski eser (ad)" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince antiquus "eski" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Latince ante "önce" sözcüğünden türetilmiştir. Latince sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₂ent- (*ant-) "ön, alın, karşı" biçiminden evrilmiştir.

Daha fazla bilgi için anti+ maddesine bakınız.

Ek açıklama

Türkçe kullanımda antika "1. değerli eski eşya, 2. garip, tuhaf" ve antik "eski çağa ait" biçimleri ayrışmıştır. Her iki sözcük Fransızcadan alıntıdır; ancak ilki erken 19. yy telaffuzunu yansıtır.

Benzer sözcükler

antik, antikacı, antikite


19.08.2017
antikor

Fransızca anticorps "vücudun zararlı organizmalara karşı ürettiği madde" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca anti+ "karşı" ve Fransızca corps "vücut, gövde" sözcüklerinin bileşiğidir.

antilop

Fransızca antilope "ceylan" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Geç Latince anthalopus "bir efsane yaratığı" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Orta Yunanca aynı anlama gelen ánthalops άνθαλοψ z sözcüğünden alıntıdır.

antimon

Fransızca antimoine veya Almanca Antimon "bir element" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Geç Latince aynı anlama gelen antimonium sözcüğünden alıntıdır. Geç Latince sözcük Arapça s̠md kökünden gelen al-iṯmidun الإثمدن z "kurşun sülfat veya antimon, göz sürmesi" sözcüğünden alıntı olabilir; ancak bu kesin değildir.

antin kuntin

Bu sözcüğün kökeni belirsizdir.

antinomi

Fransızca antinomie veya İngilizce antinomy "iki yasanın veya iki mantıksal kanıtın birbiriyle çelişmesi" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince aynı anlama gelen antinomia sözcüğünden alıntıdır. Latince sözcük Eski Yunanca antinomía ἀντινοµία z "yasaların çelişmesi" sözcüğünden alıntıdır.