anten

ansiklopedi

Fransızca encyclopédie sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Yeni Latince encyclopaedia "genel eğitim programı (16. yy), her konuya değinen eğitici kitap (18. yy)" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca enkýklios ενκύκλιος z "genel olarak" (NOT: Yunanca sözcük Eski Yunanca kýklios κύκλιος z "dairesel, çember şeklinde, genel" sözcüğünden en+ önekiyle türetilmiştir.) ve Eski Yunanca paídeúō παίδεύω z "eğitmek" sözcüklerinin bileşiğidir.

anşante

Fransızca enchanté "1. sihirlenmiş, büyülenmiş, 2. «büyülendim», nazik tanışma sözü" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca enchanter "büyülemek" fiilinden alıntıdır. Bu sözcük Latince incantare "1. şarkı veya ilahi söylemek, 2. büyü yapmak" fiilinden evrilmiştir. Latince fiil Latince cantare "makamla söylemek" fiilinden in+1 önekiyle türetilmiştir.

ant

Eski Türkçe ant "sözleşme, yemin" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe aŋ- "hatırlamak, zikretmek" fiilinden Eski Türkçe +Ut ekiyle türetilmi olabilir; ancak bu kesin değildir.

antagonist

Fransızca antagoniste "rakip, karşıt, bir şeyin etkisini gideren karşıtı" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca antagōnistḗs ανταγωνιστής z "birine karşı yarışan, rakip" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca agōnistḗs αγωνιστής z "yarışmacı" sözcüğünden anti+ önekiyle türetilmiştir. Yunanca sözcük Eski Yunanca agōnízomai αγωνίζομαι z "yarışmak" fiilinden +ist° ekiyle türetilmiştir. Yunanca fiil Eski Yunanca agōn αγών z "yarışma" sözcüğünden türetilmiştir. Yunanca sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₂eǵ- (*aǵ-) "harekete geçirmek, sürmek" biçiminden evrilmiştir.

antant

Fransızca entente "mutabakat" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca entendre "anlamak" fiilinden türetilmiştir. Bu sözcük Latince intendere "yönelmek, ilgilenmek, kulak vermek" fiilinden evrilmiştir. Latince fiil Latince tendere, tens- "germek" fiilinden in+1 önekiyle türetilmiştir.

anten
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

"gemi direğinin yatay çıtaları" [ George Rhasis, Vocabulaire François-Turc, 1828]
antena: antenne, vergue attachée en travers du mât pour soutenir la voile "... böcek boynuzu ... radyo anteni" [ Mehmed Bahaeddin (Toven), Yeni Türkçe Lugat, 1924]
anten: Haşerat boynuzu. Telsiz telgrafta müstamel uzun elektrik nakli.

Köken

Fransızca antenne "1. böcek duyargası, 2. radyo ve benzeri cihaz anteni" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Yeni Latince antenna "böcek duyargası" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince antemna veya antenna "yelken direğinin yatay çıtası" sözcüğünden alıntıdır.

Ek açıklama

"Böcek duyargası" anlamına ilk kez Aristoteles'in De Hist. Animalium eserinin 1478 tarihli Latince çevirisinde rastlanır. • Radyo alıcı anteni 1900 yılı civarında Marconi tarafından keşfedilmiş ve adlandırılmıştır.

Benzer sözcükler

çanak anten


27.08.2017
antet

Fransızca en-tête "başlık, mektup kâğıdı başlığı" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca tête "baş" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Latince testa "1. topraktan yapılan saksı, kâse, 2. (geç dönem halk dilinde) kafatası, kafa" sözcüğünden evrilmiştir.

anti+

Fransızca ve İngilizce anti+ "[bileşik sözcüklerde] karşı, zıt" parçacığından alıntıdır. Fransızca parçacık Eski Yunanca antí αντί z "bir şeyle yüz yüze, karşı karşıya olma bildiren edat ve fiil öneki" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₂ent- (*ant-) "ön, yüz, cephe" biçiminden evrilmiştir.

anti-aging

İngilizce anti-aging "yaşlanmaya karşı" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük İngilizce age "1. yaş, çağ (isim), 2. yaşlanmak (fiil)" sözcüğünden +ing ekiyle türetilmiştir.

antibiyotik

İngilizce antibiotic "«canlı organizmalara karşı», bakterisidlerin genel adı" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1941 Selman Waksman, Amer. biyofizikçi.) İngilizce sözcük Eski Yunanca bíos, biot- βίος, βιοτ- z "can, hayat" sözcüğünden +ik° ekiyle türetilmiştir.

antidot

Fransızca antidote "zehire karşı verilen ilaç, panzehir" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen antídōton αντίδωτον z sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca antí "karşı" ve Eski Yunanca dōtos δώτος z "verilen" sözcüklerinin bileşiğidir. Yunanca sözcük Eski Yunanca dídōmi, do- δίδωμι, δο- z "vermek" fiilinden türetilmiştir.