anahtar

Anadolu

Orta Yunanca Anatolía ανατολία z "«Doğu vilayeti», merkezi Amorion/Emirdağ olan büyük vilayet" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca anatolḗ ανατολή z "doğuş, özellikle güneşin doğuşu; doğu" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca anatéllō ανατέλλω z "doğmak, çıkmak" fiilinden türetilmiştir. Yunanca fiil Eski Yunanca téllō, tol- τέλλω, τολ- z "kalkmak, kaldırmak" fiilinden ana+ önekiyle türetilmiştir. (NOT: Yunanca fiil Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *kʷel- biçiminden evrilmiştir. )

anadut

Yunanca anadótion αναδότιον z "kaldıraç, ot kaldırma çatalı, yaba" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Yunanca anadínō αναδίνω z "yukarı vermek, kaldırmak" fiilinden +ion ekiyle türetilmiştir.

anafilaksi

Fransızca anaphylaxie veya İngilizce anaphylaxy "dokuların yabancı maddeye aşırı hassasiyeti" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1902 Portier & Rachet, Fr. biyologlar.) Bu sözcük Eski Yunanca phýlaksis φύλαξις z "koruma, korunma" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca phýlazō φύλαζω z "beklemek, korumak" fiilinden +sis ekiyle türetilmiştir.

anafor

Yunanca anafóri(on) αναφόρι z "gelgit, zıt akım" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca anaphorá αναφορά z "geri gitme, geri taşıma, kalkma, kaldırma" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca anaphérō αναφέρω z "geri getirmek, yukarı kaldırmak" fiilinin fiilden türetilmiş isimidir. Yunanca fiil Eski Yunanca phérō φέρω z "getirmek, taşımak, ürün vermek" fiilinden ana+ önekiyle türetilmiştir. Yunanca fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *bʰer-¹ "taşımak, getirmek" biçiminden evrilmiştir.

anagram

Fransızca anagramme "bir kelimedeki harflerin yerini değiştirerek yeni kelime yapma" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen anagrammatismós αναγραμματισμός z sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca grámma γράμμα z "harf, yazım" sözcüğünden ana+ önekiyle türetilmiştir.

anahtar
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Mesud b. Ahmed, Süheyl ü Nevbahar terc., 1354]
meger sabr ile bunuŋ anıχtarın انختر / elikdürvenin [ele geçiririm] bugün ü yarın [ Meninski, Thesaurus, 1680]
anaχtār انختار

Köken

Yunanca aniχtḗrion ανοιχτήριον z "açkı, açacak" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen anoíktḗr ανοίκτήρ z sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca anoígō ανοίγω z "açmak" fiilinden türetilmiştir. Yunanca fiil Eski Yunanca aynı anlama gelen oígō οίγω z fiilinden ana+ önekiyle türetilmiştir.

Benzer sözcükler

anahtar teslim, anahtarlık, İngiliz anahtarı, sol anahtarı


09.09.2015
anakent
anakonda

İngilizce anaconda "bir yılan türü" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Sinhali (Sri Lanka) dilinde henakandaya "«kırbaç yılanı»" sözcüğünden alıntı olabilir; ancak bu kesin değildir.

anakronik

Fransızca anachronique "1. eski zamana ait bir anlatım veya tasvire yeni zamana ait unsurlar katan, 2. çağın gerisinde kalmış, modern olmayan" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca χrónos χρόνος z "zaman, çağ" sözcüğünden ana+ önekiyle türetilmiştir.

analfabetizm

Fransızca analphabétisme "okuryazar olmama" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca alphabet "alfabe" sözcüğünden a(n)+ önekiyle türetilmiştir.

analiz

Fransızca analyse, analyt- "çözümleme, ayrıştırma" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen análysis ανάλυσις z sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca analúō αναλύω z "ayrışmak, ayrıştırmak" fiilinden +sis ekiyle türetilmiştir. Yunanca fiil Eski Yunanca lúō λύω z "çözmek" fiilinden ana+ önekiyle türetilmiştir.