amel

ambivalans

Fransızca ve İngilizce ambivalence "kararsızlık, iki nitelik arasında gidip gelme hali" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Almanca Ambivalenz "«iki değerlilik», kararsızlık, iki nitelik arasında gidip gelme hali" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1910 Bleuler, Alm. psikolog.) Bu sözcük Latince valentia "kadir olma, değeri olma" sözcüğünden ambi+ önekiyle türetilmiştir. Latince sözcük Latince valere "kadir olmak" fiilinden +entia ekiyle türetilmiştir.

ambiyans

Fransızca ambiance "çevre, ortam, genel hava" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince ambientia "dolaşım" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince ambire, ambit- "dolaşmak, dolanmak" fiilinden +entia ekiyle türetilmiştir. Latince fiil Latince ire, it- "gitmek, yol almak" fiilinden ambi+ önekiyle türetilmiştir. Latince fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₁ei̯- (*ei̯-) "gitmek" biçiminden evrilmiştir.

amblem

Fransızca emblème "simge, amblem" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca émblēma έμβλημα z "sokuş, saplama" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca embállō εμβάλλω z "katmak, içine sokmak" fiilinden +ma(t) ekiyle türetilmiştir. Yunanca fiil Eski Yunanca bállō βάλλω z "atmak" fiilinden en+ önekiyle türetilmiştir.

ambülans

Fransızca ambulance "tıbbi cankurtaran" sözcüğünden alıntıdır. (NOT: Fransızca sözcük Fransızca hôpital ambulant "gezici hastahane" deyiminden türetilmiştir. ) Bu sözcük Latince ambulare "gezmek, dolaşmak, dolanmak" fiilinden +entia ekiyle türetilmiştir. Latince fiil Latince ambire, ambit- "sağa sola gitmek" fiilinden türetilmiştir. Latince fiil Latince ire, it- "gitmek" fiilinden ambi+ önekiyle türetilmiştir.

amca

Türkiye Türkçesi abıca veya abuca "babanın erkek kardeşi" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Türkiye Türkçesi apa veya aba "baba" sözcüğünden Türkiye Türkçesinde +çA ekiyle türetilmiştir.

amel
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

"işlem, eylem" [ Edib Ahmed, Atebet-ül Hakayık, 1250 (1444) yılından önce]
uzun sanma sakınç öküş kıl ˁamal [uzun uzun düşünme çokça iş yap] amelî "işlek, pratik" [ Meninski, Thesaurus, 1680]
ˁamelī: Practicus, non speculativus. "... ishal" [ Ahmed Vefik Paşa, Lehce-ı Osmani, 1876]
Türkīde ishal manasına ˁamele uğramak.

Köken

Arapça ˁml kökünden gelen ˁamal عمل z "iş, işlem, eylem" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ˁamala عمل z "işledi, eyledi" fiilinin faˁal vezninde masdarıdır.

Ek açıklama

“İshal” anlamı “bağırsak boşaltma işlemi” anlamında bir hüsnü tabirden türemiştir.

Benzer sözcükler

amel defteri, amelî, ameliye


07.04.2019
amele

Arapça ˁml kökünden gelen ˁamala(t) عَمَلة z "işçiler" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ˁāmil عَامِل z "işçi" sözcüğünün faˁala(t) vezninde çoğuludur.

ameliyat

Arapça ˁml kökünden gelen ˁamaliyyāt عمليّات z "işlemler" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ˁamalīyya(t) عمليّة z "işlem, ameliye" sözcüğünün çoğuludur.

amenajman

Fransızca aménagement "teçhiz etme, bir yeri işletmeye uygun hale getirme" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca aménager "teçhiz etmek" fiilinden türetilmiştir. Bu sözcük Fransızca ménage sözcüğünden türetilmiştir.

amenna

Arapça Amn kökünden gelen āmannā آمنّا z "inandık, güvendik (birinci çoğul şahıs)" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça āmana آمن z "inandı, güvendi" fiilinden türetilmiştir.

amentü

Arapça Amn kökünden gelen āmantu آمنت z "«inandım», İslami inanç formülünün ilk kelimesi, bu kelime ile başlayan formül" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça āmana آمن z "inandı" fiilinden türetilmiştir.