alık

alfanümerik

İngilizce alphanumeric(al) "alfabenin harfleri ile sayıları içeren" sözcüğünden alıntıdır.

alg

Fransızca algue "yosun" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen alga sözcüğünden alıntıdır.

algı

Türkiye Türkçesi al- fiilinden Yeni Türkçe +gU ekiyle türetilmiştir.

algoritma

Fransızca algorithme "matematikte bir problemi çözmek için uygulanan prosedürler dizisi" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Fransızca algorisme "Arap sayılarıyla aritmetik işlem yapma yöntemi [esk.]" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Arapça al-χʷarizmī الخورزمى z "İslam matematikçisi Harezmi (9. yy)" özel adından türetilmiştir. Bu sözcük χʷarizm "Orta Asya'da bir ülke, Harezm" özel adından türetilmiştir.

alıç

Farsça ālūça آلوچه z "dağ eriği, cratageus" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça ālū آلو z "erik cinsi meyvelerin genel adı" sözcüğünün küçültme halidir. Bu sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen alūk sözcüğünden evrilmiştir. Orta Farsça sözcük Eski Türkçe aynı anlama gelen erük sözcüğünden alıntı olabilir; ancak bu kesin değildir.

alık
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Türkiye Türkçesi: alnuk [ Mesud b. Ahmed, Süheyl ü Nevbahar terc., 1354]
Demezven ki çevükvenin gürbüzem / Zāif u kavī, alnuğ u ˁācizem Türkiye Türkçesi: [ Ahmed Vefik Paşa, Lehce-ı Osmani, 1876]
alık: Çalık, budala, meczup.

Köken

Türkiye Türkçesi aluk veya alnuk "aciz, gafil" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Türkiye Türkçesi al- "yenmek, galebe etmek" fiilinden Eski Türkçe +Uk ekiyle türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için al- maddesine bakınız.

Ek açıklama

Anadolu ağızlarında alık ve alnuk (< alınık) biçimleri yaygındır. • Aynı fiil kökünden Kaşgarlı'da görülen alık "kuş gagası" ve Kutadgu Bilik'ta görülen alık "alışkanlık, huy" biçimleri ayrı kelime olarak değerlendirilmelidir.


01.06.2015
alın

Eski Türkçe alın "başın ön üst kısmı" sözcüğünden evrilmiştir.

alın|mak

Eski Türkçe alın- "kendine almak" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe al- fiilinden Eski Türkçe +In- ekiyle türetilmiştir.

alış|mak

Eski Türkçe alış- "birlikte almak, alıp vermek" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe al- "almak, edinmek" fiilinden Eski Türkçe +Iş- ekiyle türetilmiştir.

ali

Arapça ˁlw kökünden gelen ˁāli عالٍ z "yüksek, üstün, yüce" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ˁalā عَلَا‎ z "yüksek idi, yükseldi" fiilinin fāˁil vezninde etken fiil sıfatııdır.

alias

İngilizce alias "1. namı diğer, takma isim, 2. dijitalize edilmiş görüntü veya sesin aslından farklı görünmesi" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Latince alias "başka türlü (zarf)" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince alius "başka (sıfat)" sözcüğünden türetilmiştir. Latince sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₂el- (*al-) "öte, başka" biçiminden evrilmiştir.