aksiyon

aksesuar

Fransızca accessoire "eklenti, tali unsur, süs" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Geç Latince aynı anlama gelen accessorium sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Latince accedere "yanına gitmek, yanaşmak, katılmak" fiilinden +(t)orium ekiyle türetilmiştir. Latince fiil Latince cedere, cess- "gitmek" fiilinden ad+ önekiyle türetilmiştir. Latince fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *ḱi̯esdʰ- "gitmek" biçiminden evrilmiştir.

aksır|mak

Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *asġır- "hapşırmak" biçiminden evrilmiştir. Eski Türkçe biçim ses yansımalı sözcüğünden Eski Türkçe +kIr- ekiyle türetilmiştir.

aksi

Arapça ˁaks "yansıma, ters" sözcüğünden türetilmiştir.

aksisada

Arapça ˁaks "karşı, ters" ve Arapça ṣadā "ses, eko" sözcüklerinin bileşiğidir.

aksiyom

Fransızca axiome "matematikte ispatı gerekmeyen ilke" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca aksίōma αξίωμα z "varsayılan, değer verilen, matematikte ispatı gerekmeyen ilke" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca aksióō αξιόω z "saymak, değer vermek, onurlandırmak" fiilinden +ma(t) ekiyle türetilmiştir.

aksiyon
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

"hisse senedi" [ Ahmed Vefik Paşa, Lehce-ı Osmani, 1876]
aksiyon: ticaret ve sınaat şirketlerinin hisse senedi "... eylem" [ Cumhuriyet - gazete, 1932]
daimi bir aksiyon içinde müşahhas vakıalarla alaka ve münasebetlerini asla terketmiyen Sezar, Napolyon ve Mussolini gibi adamların

Köken

Fransızca action "1. eylem, edim, icraat, 2. hisse senedi" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince actio "eylem" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Latince agere "yapmak, eylemek, icra etmek, harekete geçirmek" fiilinden +(t)ion ekiyle türetilmiştir. Latince fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₂eǵ- (*aǵ-) "gütmek, sürmek" biçiminden evrilmiştir.

Ek açıklama

Aynı HAvr kökünden Eski Yunanca ágō "sürmek, sevketmek, götürmek", agōn "yarışma".

Benzer sözcükler

aksiyoner, ekşın


08.10.2017
aksolotl

İngilizce axolotl "Meksika göllerinde yaşayan semendere benzer sürüngen" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Nahuatl (Aztek) dilinde aynı anlama gelen axolotl sözcüğünden alıntıdır.

akson

Fransızca ve İngilizce axon veya axone "sinir hücresinin sinirsel uyarıyı ileten uzantısı" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca áksōn άξων z "eksen" sözcüğünden alıntıdır.

aksülamel

Arapça ˁaks عكس z "zıt, karşıt" ve Arapça ˁamal عمل z "eylem" sözcüklerinin bileşiğidir.

akşam

Soğdca χşām "akşam, akşam yemeği" sözcüğünden alıntıdır. Soğdca sözcük Avesta (Zend) dilinde χşapn "akşam veya gece" sözcüğü ile eş kökenlidir. Bu sözcük Sanskritçe kşapā क्षप् z "gece" sözcüğü ile eş kökenlidir.

aktar|mak

Eski Türkçe aġtar- "devirmek, altını üstüne çevirmek" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe aġıt- "kaldırmak" fiilinden Eski Türkçe +Ar- ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Eski Türkçe aġ- "kalkmak" fiilinden Eski Türkçe +It- ekiyle türetilmiştir.