akrep

akr(o)+

Fransızca ve İngilizce acro+ "[bileşik adlarda] uç, sivri" parçacığından alıntıdır. Fransızca parçacık Eski Yunanca akrós ακρός z "uç" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₂ḱ-ró-s (*aḱ-ró-s) biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₂eḱ- (*ak-) "keskin, sivri, uç" kökünden türetilmiştir.

akraba

Arapça ḳrb kökünden gelen aḳribāˀ أقْرِباء z "yakınlar" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḳarīb قَريب z "yakın" sözcüğünün afˁilā vezninde çoğuludur.

akran

Arapça ḳrn kökünden gelen aḳrān أقران z "eşler, yaşıtlar" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḳirn قِرْن z "eş, çift" sözcüğünün afˁāl vezninde çoğuludur.

akredite

Fransızca accrediter "kredi vermek, inandırıcı kılmak" fiilinden alıntıdır. Fransızca fiil Geç Latince aynı anlama gelen accreditare fiilinden evrilmiştir. Bu sözcük Geç Latince creditum "inanca, kredi" sözcüğünün isimden türetilmiş fiilidir.

akreditif

Fransızca accreditif "kredi mektubu" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca accrediter fiilinden +(t)iv° ekiyle türetilmiştir.

akrep
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

"burç" [ Mesud b. Ahmed, Süheyl ü Nevbahar terc., 1354]
sanupdı ki ay ˁaḳrebe girdi idi "... haşere" [ Şeyhoğlu, Marzubânnâme terc., 1380]
oşbu geçeni bugün ˁaḳreb ura öldüre "... ibre" [ Meninski, Thesaurus, 1680]
ˁaḳreb: (...) Rota bombardae & horologii [tüfek ve saat ibresi]

Köken

Arapça ˁḳrb kökünden gelen ˁaḳrab عقرب z "1. akrep, 2. sivri uçlu çengel" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Aramice/Süryanice ˁaḳrabbā עקרבא z "akrep" sözcüğü ile eş kökenlidir. Bu sözcük İbranice aynı anlama gelen ˁaḳrāb עקרב z sözcüğü ile eş kökenlidir. İbranice sözcük Akatça aynı anlama gelen aḳrabu sözcüğü ile eş kökenlidir.

Ek açıklama

Eski Yunanca skorpíos "akrep" bir Yakındoğu dilinden alınmıştır. Cf. Rosol 95, Militarev-Kogan 2.49-50.

Bu maddeye gönderenler

iskorpit


24.08.2015
akrilik

Fransızca acrylique veya İngilizce acrylic "akrooleinden elde edilen bir plastik madde" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Fransızca ve İngilizce acryle veya acryl "kimyada bir bileşik" sözcüğünden +ic° ekiyle türetilmiştir. Fransızca sözcük Latince acer "keskin, ekşi" sözcüğünden türetilmiştir.

akrobat

Fransızca acrobate "cambaz" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca akróbatos ακρόβατος z "parmak uçlarında yürüyen" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca akrós ακρός z "uç" ve Eski Yunanca bátos βάτος z "yürüyen" sözcüklerinin bileşiğidir. (NOT: Yunanca sözcük Eski Yunanca baínō, bat- βαίνω, βατ- z "yürümek, adım atmak" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatııdır. )

akronim

İngilizce acronym "kelimelerin ilk harfleriyle oluşturulan kelime" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1943 ABD.) İngilizce sözcük Eski Yunanca akrós ακρός z "uç" ve Eski Yunanca ónoma όνομα z "isim" sözcüklerinin bileşiğidir.

akropol

Fransızca acropole "antik kentlerde hisar, iç kale" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca akrópolis ακρόπολις z "hisar, dorukkent" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca akrós ακρός z "uç, doruk" ve Eski Yunanca pólis πόλις z "kent" sözcüklerinin bileşiğidir.

akrostiş

Fransızca acrostiche "bir şiirin mısralarının ilk harfleriyle yapılan söz oyunu" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen akrostiχés ακροστιχές z sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: Halikarnaslı Dionysios, Yun. retorikçi (MÖ 60 - MS 7).) Bu sözcük Eski Yunanca akrós ακρός z "uç" ve Eski Yunanca stíks, stíχ- στίξ, στίχ- z "satır, mısra" sözcüklerinin bileşiğidir.