akü

akuple

Fransızca accoupler "çift koşmak" fiilinden alıntıdır. Fransızca fiil Geç Latince yazılı örneği bulunmayan *accopulare fiilinden evrilmiştir. Bu sözcük Geç Latince copulare "iki şeyi bağlamak, çift koşmak" fiilinden ad+ önekiyle türetilmiştir.

akupunktur

Fransızca ve İngilizce acupuncture "iğnelerle tedavi yöntemi" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince acus "iğne, sivri şey" ve Latince punctura "delme" sözcüklerinin bileşiğidir. (NOT: Latince sözcük Latince pungere "delmek" fiilinden +()tura ekiyle türetilmiştir.)

akustik

Fransızca acoustique "sese ilişkin, işitsel" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen akoustikós ακουστικός z sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca akoúō ακούω z "işitmek" fiilinden +istik° ekiyle türetilmiştir. Yunanca fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *aḱ-ows-i̯é- "kulak-duymak" biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₂eḱ- (*aḱ-) ve Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₂ṓws (*ṓws) "kulak" sözcüklerinin bileşiğidir.

akut

İngilizce acute "keskin, sivri uçlu, ani (sancı, hastalık)" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Latince acutus sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince acuere "sivrilmek, sivri veya keskin olmak" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatııdır. Latince fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *aḱ-u- biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₂eḱ- (*aḱ-) "keskin, sivri" kökünden türetilmiştir.

akuzatif

Almanca Akkusativ "gramerde ismin nesne hali, [bileşik adlarda] i hali" sözcüğünden alıntıdır. Almanca sözcük Latince aynı anlama gelen accusativus sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince accusare "konu etmek, dava etmek" fiilinden +()tiv° ekiyle türetilmiştir. Latince fiil Latince causa "konu, dava, neden" sözcüğünün isimden türetilmiş fiilidir.

akü
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Mehmed Bahaeddin (Toven), Yeni Türkçe Lugat, 1924]
akümülatör: Kuvvet-i elektrikiyye toplayan ve lüzumunda iade eden elektrik aleti.

Köken

Fransızca accumulateur "1. biriktirici, toplayıcı, 2. elektrik biriktiren cihaz" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca accumuler "biriktirmek" fiilinden türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için akümüle maddesine bakınız.


01.01.2011 den önce
akümüle

Fransızca accumuler "birikmek, biriktirmek" fiilinden alıntıdır. Fransızca fiil Latince aynı anlama gelen accumulare fiilinden alıntıdır. Bu sözcük Latince cumulare "toplamak, toplanmak, küme olmak" fiilinden ad+ önekiyle türetilmiştir. Latince fiil Latince cumulus "küme" sözcüğünün isimden türetilmiş fiilidir.

akvam

Arapça ḳwm kökünden gelen aḳwām أقوم z "kavimler, uluslar" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḳawm قَوْم z "kavim" sözcüğünün afˁāl vezninde çoğuludur.

akvarel

Fransızca aquarelle "suluboya" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük İtalyanca aynı anlama gelen acquarella sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük İtalyanca acqua "su" sözcüğünden türetilmiştir.

akvaryum

Yeni Latince aquarium "su canlılarının yaşatıldığı yapay ortam" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1850 Philip Gosse, İng. ornitolog.) Latince sözcük Latince aquarius "su kabı, su deposu" sözcüğünün nötrüdür. Bu sözcük Latince aqua "su" sözcüğünden +ari° ekiyle türetilmiştir.

akya

Yeni Yunanca bir sözcükten alıntı olabilir; ancak bu kesin değildir.