adil

âdeta

Arapça ˁādatan عادتاً z "alışkanlık üzere, ber mutad" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ˁāda(t) عادة z "alışkanlık, itiyat" sözcüğünün zarfıdır.

adezyon

Fransızca adhésion "yapışma" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen adhaesio sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince adhaerere "bir şeye ilişmek, yapışmak" fiilinden +(t)ion ekiyle türetilmiştir. Latince fiil Latince haerere, haes- fiilinden ad+ önekiyle türetilmiştir.

adıl

Türkiye Türkçesi ad sözcüğünden Yeni Türkçe +Il ekiyle türetilmiştir.

adım

Orta Türkçe āṭım veya ādım "adım" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Eski Türkçe at- "(ayak) açmak, adım atmak" fiilinden Türkiye Türkçesinde +Im ekiyle türetilmi olabilir; ancak bu kesin değildir.

adi

Arapça ˁādī عادى z "alışılmış, sıradan, normal, vasati" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ˁwd kökünden gelen ˁāda(t) عادة z "alışkanlık" sözcüğünün nisbet halidir.

adil
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Kutadgu Bilig, 1069]
ˁādil [ Nasırüddin Rabguzi, Kısasü'l-Enbiya, 1310]
sorar erdi kim pād-şāhıŋız siziŋ birle neteg [nasıl] muˁāmele kılur? Aytur erdiler: yawlak ˁādil turur. [Dediler: çok adildir]

Köken

Arapça ˁdl kökünden gelen ˁādil عادل z "denge gözeten, adaletli" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ˁadala عَدَلَ z "dengeledi" fiilinin fāˁil vezninde etken fiil sıfatııdır.

Daha fazla bilgi için adl maddesine bakınız.


22.09.2017
adisyon

Fransızca addition "toplam, yekûn, lokanta ve barda hesap pusulası" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince additio "toplama, ekleme" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince addere "eklemek, aritmetikte toplama işlemi yapmak" fiilinden +(t)ion ekiyle türetilmiştir. Latince fiil Latince dare "vermek" fiilinden ad+ önekiyle türetilmiştir.

adiyö

Fransızca à Dieu "«Allah'a», veda sözü" deyiminden alıntıdır. Fransızca deyim Fransızca Dieu "tanrı" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Latince aynı anlama gelen deus sözcüğünden evrilmiştir.

adl

Arapça ˁdl kökünden gelen ˁadl عَدْل z "denge, denklik, adalet" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ˁadala عَدَلَ z "denk idi, ölçülü idi, adil idi" fiilinin faˁl vezninde masdarıdır.

adliye

Arapça ˁadl عدلى z "adalet" sözcüğünden +īya(t)1 ekiyle türetilmiştir.

admin

İngilizce admin sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük İngilizce system administrator "sistem yöneticisi" sözcüğünün kısaltmasıdır. Bu sözcük Latince administrare "birine hizmet etmek, birinin işlerini vekâleten yürütmek" fiilinden türetilmiştir. Latince fiil Latince ministrare "hizmet etmek" fiilinden ad+ önekiyle türetilmiştir. Latince fiil Latince minister "hizmetçi, yardımcı, vekil" sözcüğünün isimden türetilmiş fiilidir. Latince sözcük Latince minus "küçük" sözcüğünden türetilmiştir.