abanoz

aba

Arapça abāˀ veya ḳabāˀ أباء/قباء z "keçe cübbe" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Aramice/Süryanice aynı anlama gelen ḳəbāyā קביא z sözcüğü ile eş kökenlidir.

abajur

Fransızca abat-jour "«gün-kısan», lamba siperi" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca abat "kısar" (NOT: Bu sözcük Fransızca abattre "kısmak, düşürmek" fiilinden türetilmiştir. ) ve Fransızca jour "gün, ışık" sözcüklerinin bileşiğidir. (NOT: Fransızca sözcük Latince diurnus "gün" sözcüğünden evrilmiştir. Latince sözcük Latince dies "gün, gündüz" sözcüğünden türetilmiştir. )

abaküs

Latince abacus "1. her türlü masa, pano, tabla, 2. hesap tahtası" sözcüğünden alıntıdır. Latince sözcük Eski Yunanca ábaks, abak- άβαξ z "tabla, masa, oyun veya hesap tablası" sözcüğünden alıntıdır.

aban|mak

Arapça abāˀ "keçe üstlük" sözcüğünden türetilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir.

abandone

Fransızca s'abandonner "(yargıya) boyun eğmek, vazgeçmek, pes etmek" fiilinden alıntıdır. Fransızca fiil Fransızca abandonner "yargılamak, yasaklamak" deyiminden türetilmiştir. Bu sözcük Eski Fransızca ban veya bandon "yargı, yasak" sözcüğünün isimden türetilmiş fiilidir.

abanoz
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Mesud b. Ahmed, Süheyl ü Nevbahar terc., 1354]
ebānūsa döndi gögüŋ çemberi [ anon., Ferec ba'd eş-şidde, 1451 yılından önce]
ol ağacuŋ dibinde ābnūs-i ḳavaḳīden bir taχt düzdiler. [ Meninski, Thesaurus, 1680]
ebenūs, ebenos & abenos

Köken

Arapça ve Farsça ābnūs آبنوس z "tropik iklimlere özgü kara gövdeli ağaç, diospyros melanoxylus" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen ʰébenos ἔβενος z sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Mısır dilinde aynı anlama gelen hbny sözcüğünden alıntıdır.

Ek açıklama

Osmanlı yazı dilinde tercih edilen ābnūs biçimine karşılık, kullanımı yaygın olan abanoz/abanos biçimi doğrudan Yunancadan alıntı olabilir. • Batı dillerine Yunancadan geçmiştir. Karş. İngilizce ebony, Fransızca ébène. • Güncel pornografi argosunda "zenci" anlamında kullanılır.

Benzer sözcükler

abanozgiller

Bu maddeye gönderenler

ebonit


20.10.2019
abart|mak

abarı veya abaru "hayret ünlemi" ünleminden +It- ekiyle türetilmi olabilir; ancak bu kesin değildir.

abat

Farsça ābād veya ābādān آباد/آبادان z "bayındır, mamur" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen ābād veya āpātān sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Proto-İranca (Ana-İranca) yazılı örneği bulunmayan *ā-pāta- "korunmuş" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Proto-İranca (Ana-İranca) yazılı örneği bulunmayan *pāta- "bakmak, korumak" fiilinden türetilmiştir.

abaza

Türkiye Türkçesi Abazaya varmak "1. Abhaz ülkesine gitmek, 2. mastürbasyon yapmak" deyiminden türetilmiştir. Türkçe deyim Abaza "bir ülke ve kavim adı" sözcüğünden türetilmiştir.

abd

Arapça ˁbd kökünden gelen ˁabd عبد z "kul, köle, hizmetkâr" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Aramice/Süryanice ˁbd kökünden gelen aynı anlama gelen ˁabed עֲבֵד z sözcüğü ile eş kökenlidir. Bu sözcük Akatça aynı anlama gelen abdu sözcüğü ile eş kökenlidir.

abdal

Arapça bdl kökünden gelen abdāl أبدال z "1. bedeller, 2. dilenci derviş, kalender" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça badal بدل z "eşdeğer, bedel" sözcüğünün afˁāl vezninde çoğuludur.