ağıt

ağı

Eski Türkçe aġu "zehir" sözcüğünden evrilmiştir.

ağıl

Eski Türkçe aġıl "hayvan barınağı, çitle çevrili alan" sözcüğünden evrilmiştir.

ağır

Eski Türkçe aġır "1. hafif zıddı, 2. pahalı, değerli" sözcüğünden evrilmiştir.

ağırla|mak

Eski Türkçe aġırla- "onurlandırmak, izzet ve ikram etmek" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe aġır sözcüğünden Eski Türkçe +lA- ekiyle türetilmiştir.

ağırşak

Eski Türkçe aġırşuk "yün eğirmede kullanılan sarkaç" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *aġırsuk biçiminden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Türkçe aġır sözcüğünden Eski Türkçe +sUk ekiyle türetilmiştir.

ağıt
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Türkiye Türkçesi: ağıtçı "ölülerin arkasından ağlayan kadın" [ Asım Ef., Burhan-ı Katı terc., 1797]
Mūşger (Fa.): Areblerin nebbāhe ve neddābe ıtlāk eyledikleri karıdır. Cināze önünde ve karıların aralığında meyyītin evsāfını zikr ü taˁdāt ederek aˁlā savt ile girye (...) iderler. Türkīde ağıtcı taˁbīr iderler. ağıt yakmak [ Cumhuriyet - gazete, 1931]
Şimdiye kadar Kubilay'a ağıt yakmak aklıma gelmedi.

Köken

Ermenice ağéd աղէտ z "büyük acı, keder, yas (5. yy)" fiilinden alıntı olabilir; ancak bu kesin değildir. (Kaynak: Acaryan, Hayeren Armatakan Bararan sf. I.127)

Daha fazla bilgi için ağla- maddesine bakınız.

Ek açıklama

Literatürde genellikle Türkiye Türkçesi ağlamak fiiliyle ilgi kurulsa da yapısal ilişkinin tatmin edici bir açıklaması yoktur. Buna mukabil karş. Eski Türkçe sığıt (aynı anlamda). || Ermenice sözcük 5. yy'a ait Kutsal Kitap çevirisinde ve 11. yy'a ait Naregatsi ilahilerinde kullanılır. Acaryan 19. yy halk diline ait ağéd varel ("ağıt yakmak") deyimini örnekler.

Benzer sözcükler

ağıtçı


29.10.2020
ağız1

Eski Türkçe aġız "beslenme ve seslenme organı" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük ā veya "ağız sesi" ses yansımalı sözcüğünden türetilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir.

ağız2

Farsça āġāz آغاز z "başlangıç" sözcüğünden alıntıdır.

ağla|mak

Eski Türkçe ıġla- veya yıġla- "ağlamak" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *ıġ veya *yıġ "acı ve üzüntü ünlemi" biçiminden Eski Türkçe +lA- ekiyle türetilmiştir.

ağnam

Arapça ġnm kökünden gelen aġnām أغنام z "koyunlar, küçükbaş davar" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ġanam غنم z "koyun, mal, davar" sözcüğünün afˁāl vezninde çoğuludur. Bu sözcük Sumerce ganam "koyun" sözcüğünden alıntıdır.

ağrı

Eski Türkçe aġrıġ "acı, ağrı" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe aġrı- fiilinden Eski Türkçe +I(g) ekiyle türetilmiştir.