+perest

perçin

Farsça parçīn پرچين z "1. kıvrık, çengel, 2. çakıldıktan sonra ucu kıvrılmış çivi" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça parçīdan sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Farsça çīdan, çīn- چيدن, چين z "kıvırmak, burmak" fiilinden türetilmiştir.

perdah

Farsça pardāχt پرداخت z "bitim, cila, finiş" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça pardaχtan, pardāz- پردختن, پرداز z "sona erdirmek, bitirmek, oldurmak, düzmek, (bir şeyi bir şeye) koşmak, süslemek, hayata geçirmek, vs." fiilinden türetilmiştir. Bu sözcük Avesta (Zend) dilinde para-tak- "ileri-koşmak" sözcüğü ile eş kökenlidir. Avestaca sözcük Avesta (Zend) dilinde tak-, taç- "koşmak, koşturmak" fiilinden per+2 önekiyle türetilmiştir.

perde

Farsça parde پرده z "1. örtü, kapı veya çadır örtüsü, yüz örtüsü, 2. müzikte perde" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen pardag sözcüğünden evrilmiştir.

pereme

Yeni Yunanca pérama πέραμα z "geçit, nehir veya liman geçişinde kullanılan sal" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca peraióō περαιόω z "karşıya geçirmek, iletmek" fiilinden +ma(t) ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *per-eh₂-i̯é- (*per-ē-i̯é-) biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *per-¹ "geçmek" kökünden türetilmiştir.

perende

Farsça parande پرنده z "uçan, uçucu, kanat çırpan" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça par-andāχtan پرنداختن z "uçmak, kanat çırpmak" fiilinden türetilmiştir. Bu sözcük Farsça par پر z "kanat" ve Farsça andāχtan, andāz- أنداختن z "atmak" sözcüklerinin bileşiğidir.

+perest
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Gülşehri, Mantıku't-Tayr, 1317]
ten-perest olunca böyle bī-temīz / but-perest olsaŋ delim yig iy ˁazīz

Köken

Farsça parast پرست z "tapan, hizmet eden" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça parastīdan پرستيدن z "tapmak, hizmet etmek" fiilinden türetilmiştir. Bu sözcük Orta Farsça paristīdan "bir kişinin veya şeyin önünde veya başında durmak, hazır durmak, hizmet etmek" fiilinden evrilmiştir. Orta Farsça fiil Avesta (Zend) dilinde pairi-stā- "karşı durmak, arz etmek" fiili ile eş kökenlidir. Avestaca fiil Avesta (Zend) dilinde yazılı örneği bulunmayan *stā- "durmak" fiilinden per+2 önekiyle türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için per+, istasyon maddelerine bakınız.

Ek açıklama

Anlam evrimi için karş. hazret "huzurunda durulan kimse", tapmak "hizmet etmek".

Benzer sözcükler

ateşperest, devletperest, eyyamperest, hayalperest, maceraperest, menfaatperest, tenperest, zevkperest

Bu maddeye gönderenler

perestiş, putperest


05.10.2017
perestiş

Farsça parastiş پرستش z "hizmet etme, ibadet etme" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen parastişn sözcüğünden evrilmiştir.

perfeksiyon

Fransızca perfection "mükemmellik, tekemmül" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen perfectio sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince perficere "bir şeyi sonuna kadar yapmak" fiilinden per+1 önekiyle türetilmiştir. Latince fiil Latince facere, fact- "yapmak, etmek" fiilinden per+1 önekiyle türetilmiştir.

perforasyon

Fransızca perforation "delik, delme" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince perforare "delmek, delik açmak" fiilinden +(t)ion ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Latince aynı anlama gelen forare fiilinden per+1 önekiyle türetilmiştir. Latince fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *bʰorH-eh₂-i̯é- (*bʰor-ē-i̯é-) biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *bʰerH- (*bʰer-) kökünden türetilmiştir.

performans

Fransızca ve İngilizce performance "icraat" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük İngilizce perform "icra etmek, gereğini yerine getirmek" fiilinden +entia ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Eski Fransızca parformer "«usulüne göre yapmak», icra etmek, gereğini yerine getirmek" fiilinden alıntıdır. Eski Fransızca fiil Latince forma sözcüğünden per+1 önekiyle türetilmiştir.

pergel

Farsça pargār پرگار z "daire çizme aygıtı" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Avesta (Zend) dilinde pairi-kāra- "çevre-eden" sözcüğü ile eş kökenlidir.