+engiz

engebe

Yeni Yunanca engopi εγγοπή z "kırık, yarık" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen enkopḗ εγκοπή z sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca kóptō κόπτω z "kesmek, kırmak" fiilinden en+ önekiyle türetilmiştir. (Kaynak: Liddell & Scott, A Greek-English Lexicon sf. 473)

engel

Türkiye Türkçesi en gel- أنگل z "yoluna çıkmak, mani olmak" fiilinden türetilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir.

engerek

Yeni Yunanca enχeláki εγχελάκι z "yılancık" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca énχelys έγχελυς z "yılan balığı, yılan" sözcüğünün küçültme halidir. Bu sözcük Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *h₂engʷʰ- (*engʷʰ-) biçiminden alıntıdır.

engin

Türkiye Türkçesi en- "inmek, alçalmak, çukur olmak" fiilinden Türkiye Türkçesinde +gIn ekiyle türetilmiştir.

enginar

Yeni Yunanca ankinára αγκινάρα z "enginar, cynara scolymus" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca kinára veya kynára κινάρα/κυνάρα z "yaban enginarı, cynara cardunculus" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Farsça aynı anlama gelen kangar sözcüğü ile eş kökenlidir.

+engiz
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Meninski, Thesaurus, 1680]
nazarı iltifat-engīz, χulūs-engīz, χafaḳān-engīz, saˁyi irşād-engīz [ Ahmed Vefik Paşa, Lehce-ı Osmani, 1876]
fitne-engīz, şehr-engīz, şevk-engīz

Köken

Farsça angīz أنگيز z "harekete getiren, tahrik eden, uyandıran, koparan" parçacığından alıntıdır. Farsça parçacık Farsça angīχtan, angīz- أنگيختن, أنگيز z "sallamak, depretmek, tahrik etmek" fiilinden türetilmiştir. Bu sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen han-vēχtan fiilinden evrilmiştir. Orta Farsça fiil Avesta (Zend) dilinde vaeg-, vaeç- "sallanmak, sarkmak" fiili ile eş kökenlidir.

Daha fazla bilgi için avize maddesine bakınız.

Bu maddeye gönderenler

dehşetengiz, esrarengiz


25.03.2020
engizisyon

Fransızca inquisition "1. soruşturma, 2. Katolik kilisesinde soruşturma kurumu" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen inquisitio sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince inquirere "soruşturmak, sorgulamak" fiilinden +(t)ion ekiyle türetilmiştir. Latince fiil Latince quaerere, quaest- "sormak" fiilinden in+1 önekiyle türetilmiştir.

enik

Eski Türkçe enük "hayvan yavrusu" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe en- "inmek" fiilinden Eski Türkçe +Uk ekiyle türetilmiştir.

enikonu

Türkiye Türkçesi enüp konup "inerek ve durarak" deyiminden evrilmiştir.

enişte

Farsça anguşte أنگشته z "zengin çiftçi, kodaman" sözcüğünden alıntı olabilir; ancak bu kesin değildir. Farsça sözcük Farsça anguşt أنگشت z "parmak" sözcüğünden türetilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir.

enjeksiyon

Fransızca injection "zerketme" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince iniicere "«içine atmak», zerketmek" fiilinden +(t)ion ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Latince iacere, iact- "atmak" fiilinden in+1 önekiyle türetilmiştir.