ırgala|mak

ılık

Eski Türkçe ve Türkiye Türkçesi ılı- fiilinden Türkiye Türkçesinde +Uk ekiyle türetilmiştir.

ılıman

Türkiye Türkçesi liman sözcüğünden evrilmiştir.

ılımlı

Türkiye Türkçesi ılıman fiilinden Yeni Türkçe +Im ekiyle türetilmiştir.

ımızgan|mak

ımız veya ımır "mırıldanma sesi" ses yansımalı sözcüğünden Türkiye Türkçesinde +(g)An- ekiyle türetilmiştir.

ırak

Eski Türkçe ırak "uzak" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *ırġak biçiminden türetilmiştir. Bu sözcük Eski Türkçe ırġa- "yerinden oynatmak" fiilinden Eski Türkçe +Uk ekiyle türetilmiştir.

ırgala|mak
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Eski Türkçe: ırgamak [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
ol yıġāç ırġadı [meyvesini düşürmek için ağaç salladı], yıġāç ırġandı [ağaç silkelendi] Kıpçakça: ırgalmak [ Codex Cumanicus, 1303]
itip itip irġalmas ičindagi čayhalmas [itip itip sallanmaz içindeki çalkanmaz] (...) irgaladir - Alm: is wagit [sallanır] Türkiye Türkçesi: ırgalamak [Cev-TS, 1439 yılından önce]
Mekke ehli Mekke'den seni ırġalayalar

Köken

Eski Türkçe ırġa- "yerinden oynatmak, depretmek" fiilinden Eski Türkçe +lA- ekiyle türetilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *ırıġ "ayrı, uzak" biçiminden Eski Türkçe +(g)A- ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Eski Türkçe ır- veya yır- "ayırmak, uzaklaştırmak" fiilinden Eski Türkçe +I(g) ekiyle türetilmiştir.

Ek açıklama

Sürekli ve kararsız devinim bildiren Türkiye Türkçesi +AlA- ekiyle.

Benzer sözcükler

ırgamak, ırgalanmak

Bu maddeye gönderenler

ırak


29.07.2015
ırgat

Yeni Yunanca ergátis εργάτης z "işçi, özellikle toprak işçisi" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen ergátēs εργάτης z sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca ergázomai εργάζομαι z "çalışmak" fiilinden +(t)° ekiyle türetilmiştir.

ırk

Arapça ˁrḳ kökünden gelen ˁirḳ عرق z "1. damar, sinir, 2. bitki kökü, 3. köken, soy, asıl" sözcüğünden alıntıdır.

ırla|mak

Eski Türkçe ırla- veya yırla- "şarkı söylemek" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe ır veya yır "şarkı" sözcüğünden Eski Türkçe +lA- ekiyle türetilmiştir.

ırmak

Orta Türkçe ırmak "dere, vadi" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Eski Türkçe ır- veya yır- "yarmak, ayırmak" fiilinden Türkiye Türkçesinde +(A)mAk ekiyle türetilmiştir.

ırz

Arapça ˁrḍ kökünden gelen ˁirḍ عرض z "şeref, saygınlık, 'ona sahip olan kişileri diğer insanlardan ayıran bölme'" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ˁaraḍa عَرَضَ z "yolunu kesti, önüne çıktı, engel oldu" fiilinin fiˁl vezninde türevidir.