üt|mek1

üstüvane

Farsça ustūvāne استوانه z "sütun şeklinde olan, silindirik" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça ustūn veya ustuvān استون z "sütun" sözcüğünden +a ekiyle türetilmiştir.

üşen|mek

Eski Türkçe osan- "üşenmek, bezgin ve bıkkın olmak" fiilinden evrilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir.

üşü|mek

Eski Türkçe üşi- "üşümek" fiilinden evrilmiştir.

üşür|mek

Eski Türkçe üşgür- "kalabalık olarak saldırmak veya saldırtmak" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe üş- "topluca saldırmak" fiilinden Eski Türkçe +(g)Ur- ekiyle türetilmiştir.

üşüş|mek

Eski Türkçe üşüş- "topluca saldırmak, üşüşmek" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe aynı anlama gelen üş- fiilinden Eski Türkçe +Iş- ekiyle türetilmiştir.

üt|mek1
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Eski Türkçe: [ Irk Bitig, 900 yılından önce]
yana tokuzon beş koñ utmiş [yine doksan beş koyun kazanmış?] Eski Türkçe: [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
ol anı uttı [yunda veya yarışta yendi] (...) ol anıŋ birle yarmak utuşdı [onunla para ile bahse girişti]

Köken

Eski Türkçe ut- "yenmek, kazanmak" fiilinden evrilmiştir.

Ek açıklama

Türkiye Türkçesi ut- ve üt- biçimlerine eşit sıklıkta rastlanır. Kaşgarlı üt- biçiminin Oğuzca olduğunu belirtir, ancak ütüş "bir çeşit çocuk oyunu" sözcüğünü standart Türkçe olarak gösterir.

Benzer sözcükler

ütülmek

Bu maddeye gönderenler

utku


10.12.2015
üt|mek2

Eski Türkçe üt- "kıl yakmak, aleve tutmak" fiilinden evrilmiştir.

ütiliter

Fransızca utilitaire "faydacı, ütilitarizm felsefesine mensup" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük İngilizce aynı anlama gelen utilitarian sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1781 Jeremy Bentham, İng. filozof.) Bu sözcük Latince utilis "kullanışlı, faydalı" sözcüğünden alıntıdır. Latince sözcük Latince uti "kullanmak" fiilinden +()bilis ekiyle türetilmiştir.

ütopya

Yeni Latince utopia "siyasi bir ideali ifade etmek için tasarlanan hayali ülke" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1516 Sir Thomas More, İng. yazar ve siyaset adamı.) Latince sözcük Eski Yunanca ού z "değil" ve Eski Yunanca tópos τόπος z "ülke, yer" sözcüklerinin bileşiğidir.

ütü

Eski Türkçe ütüg "ateşte ısıtılarak kumaş düzeltmeye yarayan demir alet" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe üt- "kıl yakmak, aleve tutmak" fiilinden Eski Türkçe +I(g) ekiyle türetilmiştir.

üvendire

Türkiye Türkçesi ögendire "öküz dürtmek için kullanılan sivri sopa" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Yeni Yunanca aynı anlama gelen vukéndron βουκέντρον z sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen boukéntron βουκέντρον z sözcüğünden evrilmiştir. Yunanca sözcük Eski Yunanca boús βούς z "sığır, öküz" ve Eski Yunanca kéntron κέντρον z "sivri uç" sözcüklerinin bileşiğidir.