ürper|mek

üremi

Fransızca urémie "idrarda kanama" sözcüğünden alıntıdır.

üretan

Fransızca uréthane veya İngilizce urethane "kimyada ürik asit esteri" sözcüğünden alıntıdır.

+ürj

Fransızca +urge "[bileşik adlarda] yapan, işleyen" parçacığından alıntıdır. Fransızca parçacık Eski Yunanca aynı anlama gelen +ourgos -ουργος z parçacığından alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca érgō έργω z "yapmak, işlemek" fiilinin fiilden türetilmiş isimidir.

ürk|mek

Eski Türkçe ürk- "korkarak kaçmak" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe aynı anlama gelen irk- fiili ile eş kökenli olabilir; ancak bu kesin değildir.

üroloji

Fransızca urologie "idrar-bilim, bevliye" sözcüğünden alıntıdır.

ürper|mek
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Eski Türkçe: "öfkeyle kabarmak" [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
er ürperdi [öfkesini gösterdi, kavgada diklendi] (...) takaġu ürperdi [horoz dövüşmek için tüylerini kabarttı] (...) ürpek [tüyleri kabarmış hayvan veya insan] (...) eren ürpeşdi [savaşçılar öfkelerini belli etti] (...) er başın ürpetti [saçını kabarttı] Türkiye Türkçesi: "korkuyla kabarmak" [ Evliya Çelebi, Seyahatname, 1665]
ādemin cümle vücūdındaki tüğleri ülperir Türkiye Türkçesi: ürperti [ Cumhuriyet - gazete, 1930]

Köken

Eski Türkçe ürper- "tüyü dikilmek veya kabarmak" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe ürüp "kabarık" sözcüğünden Eski Türkçe +(g)Ar- ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Eski Türkçe ür- "üflemek, şişirmek" fiilinden türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için ürü- maddesine bakınız.

Benzer sözcükler

ürpertmek, ürperti


02.10.2017
ürtiker

Fransızca urticaire "kurdeşen, ciltte kaşıntılı kızarıklık" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince urtica "ısırgan otu" sözcüğünden +ari° ekiyle türetilmiştir.

ürü|mek

Eski Türkçe ǖr- "üflemek, (köpek) havlamak" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *üvür- veya üyür- biçiminden evrilmiştir. Bu sözcük ü veya üw "üfleme ve havlama sesi" ses yansımalı sözcüğünden türetilmiştir.

ürün

Türkiye Türkçesi yazılı örneği bulunmayan *ürü- fiilinden +In ekiyle türetilmiştir. Türkçe fiil Türkiye Türkçesi üre- "çoğalmak, (bitki) bitmek" fiili ile eş kökenlidir.

üryan

Arapça ˁry kökünden gelen ˁuryān عريان z "çıplaklık" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ˁarā عرا z "çıplak idi" fiilinin fuˁlān vezninde masdarıdır.

üs

Arapça Ass kökünden gelen uss اسّ z "temel, baz, esas" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Aramice/Süryanice Aşş kökünden gelen ˀuşşā אוּשׁ, אוּשָּׁא z "temel, baz, tahkimat" sözcüğü ile eş kökenlidir. Bu sözcük Akatça aynı anlama gelen uşşu sözcüğü ile eş kökenlidir.