üre

üniter

Fransızca unitaire "birci, birlikten yana, tekil, birimsel" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Yeni Latince unitarius sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince unitas "birlik" sözcüğünden +ari° ekiyle türetilmiştir.

üniversel

Fransızca universel "evrensel" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Geç Latince universalis sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince universus "biraraya gelmiş, bütün, tüm" sözcüğünden +al° ekiyle türetilmiştir. Latince sözcük Latince unum "bir" ve Latince vertere, vers- "dönmek" sözcüklerinin bileşiğidir.

üniversite

Fransızca université "üniversite" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Geç Latince universitas "1. birlik, sendika, 2. 12. yy'da Bologna ve Paris'te öğrenci ve öğretim üyelerinin haklarını korumak üzere kurulan birliklere verilen ad" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince universus "tüm, genel" sözcüğünden +itas ekiyle türetilmiştir.

ünlem

Türkiye Türkçesi ünle- "ses etmek, haykırmak" fiilinden Yeni Türkçe +Im ekiyle türetilmiştir.

ünsiyet

Arapça Ans kökünden gelen uns انس z "evcil ve alışık olma, evcillik, insancıllık" sözcüğünden +īya(t)2 ekiyle türetilmiştir. Arapça sözcük Arapça anisa أنس z "alıştı, evcilleşti, yakınlık gösterdi, yumuşadı" fiilinin fuˁl vezninde masdarıdır.

üre
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Cemiyeti Tıbbiyei Osmaniye, Lugat-i Tıbbiye, 1873]
Urée [Fr.]: üre, cevher-i bevl.

Köken

Fransızca urée "idrarı oluşturan kimyasal madde" veya (İlk kullanımı: 1803 Fr.) Yeni Latince aynı anlama gelen urea sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca oúron ούρον z "idrar" sözcüğünden türetilmiştir. Yunanca sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₂wor-s-om (*awor-s-om biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₂wers- (*awers-) "damlatmak, akıtmak" kökünden türetilmiştir.

Benzer sözcükler

üretra, üretroskop, ürik asit, üriner

Bu maddeye gönderenler

üremi, üretan (poliüretan), üroloji


13.01.2018
üre|mek

Eski Türkçe üdre- "çoğalmak, bereketli olmak" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *üdür "bereket? döl?" biçiminden Eski Türkçe +(g)A- ekiyle türetilmiştir.

üremi

Fransızca urémie "idrarda kanama" sözcüğünden alıntıdır.

üretan

Fransızca uréthane veya İngilizce urethane "kimyada ürik asit esteri" sözcüğünden alıntıdır.

+ürj

Fransızca +urge "[bileşik adlarda] yapan, işleyen" parçacığından alıntıdır. Fransızca parçacık Eski Yunanca aynı anlama gelen +ourgos -ουργος z parçacığından alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca érgō έργω z "yapmak, işlemek" fiilinin fiilden türetilmiş isimidir.

ürk|mek

Eski Türkçe ürk- "korkarak kaçmak" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe aynı anlama gelen irk- fiili ile eş kökenli olabilir; ancak bu kesin değildir.