üniter

ün

Eski Türkçe ün "ses, avaz" sözcüğünden evrilmiştir.

üni

Fransızca uni sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca uniforme "(kıyafette) tek biçim, aynı tip" sözcüğünün kısaltmasıdır.

üni+

Fransızca ve İngilizce uni+ "[bileşik adlarda] bir" parçacığından alıntıdır. Fransızca parçacık Latince unus "bir" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *ói̯-no-s biçiminden evrilmiştir.

üniforma

Fransızca uniforme "1. tek biçim, bir örnek, 2. bir örnek resmi kıyafet, özellikle askeri kıyafet" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince unus "bir" ve Latince forma "biçim" sözcüklerinin bileşiğidir.

ünite

Fransızca unité "birlik, birim" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen unitas sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Latince unus "bir" sözcüğünden +itas ekiyle türetilmiştir.

üniter
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

üniter devlet "federal olmayan devlet" [ Milliyet - gazete, 1965]
üniter bir devlet çerçevesi içinde azınlık hakları meselesi ünitarist "anti-federalist" [Togan, 1969]
[1924] Ayaz İshaki, Ekrem Beglov gibi Türk unitaristlerinin yıkıcı propagandalarına karşı

Köken

Fransızca unitaire "birci, birlikten yana, tekil, birimsel" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Yeni Latince unitarius sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince unitas "birlik" sözcüğünden +ari° ekiyle türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için üni+ maddesine bakınız.

Benzer sözcükler

ünitarist, ünitarizm


09.08.2020
üniversel

Fransızca universel "evrensel" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Geç Latince universalis sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince universus "biraraya gelmiş, bütün, tüm" sözcüğünden +al° ekiyle türetilmiştir. Latince sözcük Latince unum "bir" ve Latince vertere, vers- "dönmek" sözcüklerinin bileşiğidir.

üniversite

Fransızca université "üniversite" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Geç Latince universitas "1. birlik, sendika, 2. 12. yy'da Bologna ve Paris'te öğrenci ve öğretim üyelerinin haklarını korumak üzere kurulan birliklere verilen ad" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince universus "tüm, genel" sözcüğünden +itas ekiyle türetilmiştir.

ünlem

Türkiye Türkçesi ünle- "ses etmek, haykırmak" fiilinden Yeni Türkçe +Im ekiyle türetilmiştir.

ünsiyet

Arapça Ans kökünden gelen uns انس z "evcil ve alışık olma, evcillik, insancıllık" sözcüğünden +īya(t)2 ekiyle türetilmiştir. Arapça sözcük Arapça anisa أنس z "alıştı, evcilleşti, yakınlık gösterdi, yumuşadı" fiilinin fuˁl vezninde masdarıdır.

üre

Fransızca urée "idrarı oluşturan kimyasal madde" veya (İlk kullanımı: 1803 Fr.) Yeni Latince aynı anlama gelen urea sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca oúron ούρον z "idrar" sözcüğünden türetilmiştir. Yunanca sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₂wor-s-om (*awor-s-om biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₂wers- (*awers-) "damlatmak, akıtmak" kökünden türetilmiştir.