üniforma

ümmi

Arapça ummī امّى z "1. bir kavime mensup olan, avama mensup olan, 2. okur yazar olmayan" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Aramice/Süryanice aynı anlama gelen ˀummtā אומתא z sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük İbranice aynı anlama gelen ˀumma אםה z sözcüğü ile eş kökenlidir. İbranice sözcük Arapça umma(t) "halk, kavim" sözcüğünden +ī ekiyle türetilmiştir.

ümük

Türkiye Türkçesi üŋük "hançere, ses aygıtı" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Eski Türkçe ün- "ses etmek, ünlemek" fiilinden Türkiye Türkçesinde +(g)Uk ekiyle türetilmiştir.

ün

Eski Türkçe ün "ses, avaz" sözcüğünden evrilmiştir.

üni

Fransızca uni sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca uniforme "(kıyafette) tek biçim, aynı tip" sözcüğünün kısaltmasıdır.

üni+

Fransızca ve İngilizce uni+ "[bileşik adlarda] bir" parçacığından alıntıdır. Fransızca parçacık Latince unus "bir" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *ói̯-no-s biçiminden evrilmiştir.

üniforma
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

"resmi kıyafet" [ Abdülhak Hamid, Mektuplar, 1877]
hey'et-i sefaret resmen ve üniformalarını lābisen Mareşal'e gittiler. Üniformam olmadığından bendeniz gidemedim. [ TDK, Türkçe Sözlük, 1. Baskı, 1945]
üniforma: Silahlı kuvvetlerin resmî giysisi.

Köken

Fransızca uniforme "1. tek biçim, bir örnek, 2. bir örnek resmi kıyafet, özellikle askeri kıyafet" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince unus "bir" ve Latince forma "biçim" sözcüklerinin bileşiğidir.

Daha fazla bilgi için üni+, form maddelerine bakınız.

Ek açıklama

Güncel kullanımda "tek biçim" anlamında sıfat olarak üniform, "tek biçim giysi" anlamında üniforma kullanılır. Her ikisi Fransızca aynı sözcükten alıntıdır.

Benzer sözcükler

üniform, üniformalı

Bu maddeye gönderenler

forma2, üni


14.11.2019
ünite

Fransızca unité "birlik, birim" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen unitas sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Latince unus "bir" sözcüğünden +itas ekiyle türetilmiştir.

üniter

Fransızca unitaire "birci, birlikten yana, tekil, birimsel" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Yeni Latince unitarius sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince unitas "birlik" sözcüğünden +ari° ekiyle türetilmiştir.

üniversel

Fransızca universel "evrensel" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Geç Latince universalis sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince universus "biraraya gelmiş, bütün, tüm" sözcüğünden +al° ekiyle türetilmiştir. Latince sözcük Latince unum "bir" ve Latince vertere, vers- "dönmek" sözcüklerinin bileşiğidir.

üniversite

Fransızca université "üniversite" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Geç Latince universitas "1. birlik, sendika, 2. 12. yy'da Bologna ve Paris'te öğrenci ve öğretim üyelerinin haklarını korumak üzere kurulan birliklere verilen ad" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince universus "tüm, genel" sözcüğünden +itas ekiyle türetilmiştir.

ünlem

Türkiye Türkçesi ünle- "ses etmek, haykırmak" fiilinden Yeni Türkçe +Im ekiyle türetilmiştir.